ЎҒРИЛИК ЖИНОЯТЛАРИДАН ЖАБРЛАНУВЧИЛАРНИНГ ВИКТИМОЛОГИК ТАВСИФИ ВА ПРОФИЛАКТИКАСИНИ ТАКОМИЛЛАШТИРИШНИНГ ЗАМОНАВИЙ ЙЎНАЛИШЛАРИ
Keywords:
ўғрилик, виктимология, виктимлик, жабрланувчи, жиноят қурбони, виктимологик профилактика, киберўғрилик, психологик портрет, жиноятчилик профилактикаси, ситуацион профилактика.Abstract
Мазкур мақолада ўғрилик жиноятларидан жабрланувчиларнинг виктимологик хусусиятлари, уларнинг ижтимоий-демографик ва психологик портрети ҳамда жиноят қурбонига айланиш эҳтимолини оширувчи омиллар таҳлил қилинган. Шунингдек, хонадон, чорва-мол, транспорт воситалари, мобиль телефон ва киберўғриликлардан жабрланувчиларнинг ўзига хос хусусиятлари ёритилган. Ўзбекистонда ўғрилик жиноятларидан жабрланган шахслар тўғрисидаги статистик маълумотлар асосида виктимлик даражалари баҳоланган. Жиноятларнинг олдини олишда виктимологик ёндашувнинг аҳамияти асосланиб, сунъий интеллект, рақамли мониторинг, GPS ва RFID технологиялари, ақлли хавфсизлик тизимлари каби замонавий воситалардан фойдаланиш бўйича таклифлар ишлаб чиқилган.
References
1. Российская юридическая энциклопедия. – М., 1999. – Б. 137.
2. Щербакова Л.Ю. Виктимологический аспект преступности: современная теория и практика. Автореф.дисс. канд.юрид. наук. – СПб. 2005. – С.163
3. Мухторов Ж.С. Актуальность виктимологическая профилактика провонарушений в условиях Узбекистана // вестник Академия МВД РУз, 2015, №3. -С.45-49;
4. Ниёзова С.С. Жиноят ва виктимологик таҳлил.// Ҳуқуқ ва бурч журнали, 2015. №25.-Б.14-16;
5. Хаткова Ф.Х. Виктимологические аспекты женской преступности. Автореф. дисс...канд.юрид. наук, -М:. 2004. С.186
6. Жиноятчилик тенденциялари ва омиллари давлат ҳисоботлари (2025 йил бўйича): Ахборот-таҳлилий ҳужжат. – Т.: Ўзбекистон Республикаси Криминология тадқиқот институти, 2026.
7. Криминологик тадқиқотлар давлат ҳисоботи: Ахборот-таҳлилий ҳужжат. – Т.: Ўзбекистон Республикаси Криминология тадқиқот институти, 2025.
8. https://www.nist.gov/programs-projects/face-recognition-vendor-test-frvt?utm_source=chatgpt.com
9. https://www.interpol.int/en/Crimes/Cybercrime/Artificial-Intelligence?utm_source=chatgpt.com
10. https://www.unodc.org?utm_source=chatgpt.com
11. https://www.gs1.org/standards/epc-rfid?utm_source=chatgpt.com
12. https://www.ecrloss.com?utm_source=chatgpt.com
13. Clarke R.V. Situational Crime Prevention: Successful Case Studies. 2nd ed. Monsey, NY: Criminal Justice Press, 1997.