XORAZM O‘G‘UZ SHEVALARI PAREMIOLOGIYASIDA DINIY TUSHUNCHALARNING QOʻLLANISHI
Keywords:
diniy diskurs, diniy konseptosfera, sinkretizm, teonim, qazo-qadar, xalq dindorligi, doislomiy e’tiqod, Xorazm o‘g‘uz shevalari.Abstract
Maqolada Xorazm o‘g‘uz shevalaridagi paremiologik birliklarning diniy-e’tiqodiy qatlami tahlil qilinadi. Muallif paremiyani diniy diskursning sekulyarlashgan shakli sifatida ta’riflab, diniy tushunchaning maishiy vaziyatni baholash quroliga aylanish jarayonini ko‘rsatadi. 996 birlikdan iborat korpusda diniy leksema yoki motivga ega 100 birlik ajratilib, ular yettita tematik guruhga taqsimlanadi. Markaziy xulosa quyidagicha: diniy konseptosfera bir jinsli emas, u kamida uch qatlamdan — islomiy, doislomiy turkiy-eroniy va maishiy-ratsional qatlamdan — iborat bo‘lib, ular funksional taqsimotda yashaydi.
References
1. Бобырева Е.В. Религиозный дискурс: ценности, жанры, стратегии (на материале православного вероучения): Автореф. дисс. ... д-ра филол. наук. – Волгоград, 2007. – 38 с.
2. Басилов В.Н. Шаманство у народов Средней Азии и Казахстана. – М.: Наука, 1992.
3. Гасанова У.У. Религиозная лексика и фразеология кумыкского языка: Дисс. ... канд. филол. наук: 10.02.02. – Махачкала, 2010. – 155 с.
4. Карасик В.И. Религиозный дискурс // Языковая личность: проблемы лингвокультурологии и функциональной семантики: Сб. науч. тр. – Волгоград: Перемена, 1999.
5. Ковшова М.Л. Лингвокультурологический анализ идиом, загадок, пословиц и поговорок. Антропонимический код культуры: Монография. – М.: Ленанд, 2019. – 400 с.
6. Мечковская Н.Б. Язык и религия: Лекции по филологии и истории религий. – М.: ФАИР, 1998.
7. Снесарев Г.П. Реликты домусульманских верований и обрядов у узбеков Хорезма. – М.: Наука, 1969.
8. Толстой Н.И. Язык и народная культура: Очерки по славянской мифологии и этнолингвистике. – М.: Индрик, 1995.
9. Норбоева Ш., Саъдуллаева Н., Атабоева М. Хоразм шеваларидаги мақол ва ибораларнинг қисқача изоҳли луғати. – Урганч, 2022. – Б. 91, 95, 99.
10. Komil Avaz. Mo‘jaz maqollar va naqllar. – Urganch, 2005. – B. 26–45.
11. Xorazm folklori. XI tom / To‘plovchi S. Ro‘zimboyev. – Urganch, 2021. – B. 30–37.