XORAZM O‘G‘UZ SHEVALARI PAREMIOLOGIYASIDA DINIY TUSHUNCHALARNING QOʻLLANISHI

Authors

  • Matnazarov Shaxzodbek Baxtiyarovich Abu Rayhon Beruniy nomidagi Urganch davlat universiteti oʻqituvchisi
  • Ismailova Anaxon Kamoladdin qizi Abu Rayhon Beruniy nomidagi Urganch davlat universiteti 3-bosqich tayanch doktoranti

Keywords:

diniy diskurs, diniy konseptosfera, sinkretizm, teonim, qazo-qadar, xalq dindorligi, doislomiy e’tiqod, Xorazm o‘g‘uz shevalari.

Abstract

Maqolada Xorazm o‘g‘uz shevalaridagi paremiologik birliklarning diniy-e’tiqodiy qatlami tahlil qilinadi. Muallif paremiyani diniy diskursning sekulyarlashgan shakli sifatida ta’riflab, diniy tushunchaning maishiy vaziyatni baholash quroliga aylanish jarayonini ko‘rsatadi. 996 birlikdan iborat korpusda diniy leksema yoki motivga ega 100 birlik ajratilib, ular yettita tematik guruhga taqsimlanadi. Markaziy xulosa quyidagicha: diniy konseptosfera bir jinsli emas, u kamida uch qatlamdan — islomiy, doislomiy turkiy-eroniy va maishiy-ratsional qatlamdan — iborat bo‘lib, ular funksional taqsimotda yashaydi.

References

1. Бобырева Е.В. Религиозный дискурс: ценности, жанры, стратегии (на материале православного вероучения): Автореф. дисс. ... д-ра филол. наук. – Волгоград, 2007. – 38 с.

2. Басилов В.Н. Шаманство у народов Средней Азии и Казахстана. – М.: Наука, 1992.

3. Гасанова У.У. Религиозная лексика и фразеология кумыкского языка: Дисс. ... канд. филол. наук: 10.02.02. – Махачкала, 2010. – 155 с.

4. Карасик В.И. Религиозный дискурс // Языковая личность: проблемы лингвокультурологии и функциональной семантики: Сб. науч. тр. – Волгоград: Перемена, 1999.

5. Ковшова М.Л. Лингвокультурологический анализ идиом, загадок, пословиц и поговорок. Антропонимический код культуры: Монография. – М.: Ленанд, 2019. – 400 с.

6. Мечковская Н.Б. Язык и религия: Лекции по филологии и истории религий. – М.: ФАИР, 1998.

7. Снесарев Г.П. Реликты домусульманских верований и обрядов у узбеков Хорезма. – М.: Наука, 1969.

8. Толстой Н.И. Язык и народная культура: Очерки по славянской мифологии и этнолингвистике. – М.: Индрик, 1995.

9. Норбоева Ш., Саъдуллаева Н., Атабоева М. Хоразм шеваларидаги мақол ва ибораларнинг қисқача изоҳли луғати. – Урганч, 2022. – Б. 91, 95, 99.

10. Komil Avaz. Mo‘jaz maqollar va naqllar. – Urganch, 2005. – B. 26–45.

11. Xorazm folklori. XI tom / To‘plovchi S. Ro‘zimboyev. – Urganch, 2021. – B. 30–37.

Downloads

Published

2026-09-30

How to Cite

Matnazarov Shaxzodbek Baxtiyarovich, & Ismailova Anaxon Kamoladdin qizi. (2026). XORAZM O‘G‘UZ SHEVALARI PAREMIOLOGIYASIDA DINIY TUSHUNCHALARNING QOʻLLANISHI. NEW APPROACHES IN EDUCATION: PEDAGOGY, INNOVATION, AND DEVELOPMENT, 2(09), 184–191. Retrieved from https://worldconferences.us/index.php/nae/article/view/1707