Metaphorical Modelling of Concessivity in German and Uzbek Phraseological Systems
Keywords:
Kalit so‘zlar: konsessivlik, fraseologiya, metaforik model, kognitiv semantika, konseptual domen, nemis tili, o‘zbek tili, qiyosiy lingvistika.Abstract
Annotatsiya: Mazkur maqolada nemis va o‘zbek tillari fraseologik tizimlarida konsessivlikning (yondashuv va to‘siqlarni yengishning) metaforik modellanishi qiyosiy-kognitiv aspektda tadqiq etilgan. Tahlil doirasida grammatik konsessivlikdan tashqari, fazoviy va antropotsentrik obrazlar orqali to‘siqlarni bartaraf etish, qo‘llab-quvvatlash va kirish imkoniyatini ta'minlashni ifodalovchi birliklar o‘rganilgan. Tadqiqot shuni ko‘rsatadiki, ikkala til ham yo‘l, ko‘prik, eshik va qo‘l kabi umumiy universal manba domenlariga tayansa-da, nemis fraseologiyasi funksional imkoniyat va tuzilmaviy cheklovlarni bartaraf etishga, o‘zbek fraseologiyasi esa shaxslararo yordam, ijtimoiy vositachilik va insoniy ishtirokka ko‘proq urg‘u beradi. Natijalar konsessivlik binar qarshilik emas, balki "cheklash → ko‘maklashish → erishish → ishtirok etish → avtonomiya" shkalasi asosida tashkil topganligini isbotlaydi.
References
1. Abduvaliyev M. A. The Cognitive, Linguocultural and Linguopragmatic Features of the Units Constituting the Nominative Field of the Concept of Concession (Based on English, Uzbek and Other Languages): DSc Dissertation in Philology. Andijan, 2023.
2. Safarov Sh. Pragmalingvistika. Tashkent: O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi, 2008. P. 63–81.
3. Usmonova Sh. Lingvokulturologiya. Tashkent: Erus, 2014. P. 44–58, 93.
4. Kovshova M. L. Lingvokulturologicheskiy analiz idiom, zagadok, poslovits i pogovorok. Moscow: Lenand, 2019. P. 88–103.
5. Dobrovol’skij D. O. Besedy o nemetskoy frazeologii. Moscow: Yazyki slavyanskoy kultury, 2013. P. 82–96.
6. Mirzayev T., Musoqulov A., Sarimsoqov B. O‘zbek xalq maqollari. Tashkent: Sharq, 2019. P. 117–135.
