NEFT-GAZ SANOATINI RAQAMLI TRANSFORMATSIYA QILISHNING NAZARIY ASOSLARI
Keywords:
raqamli transformatsiya, neft-gaz sanoati, Sanoat 4.0, dinamik imkoniyatlar, resursga asoslangan ko'rinish, TAM, kiber-fizik tizimlar, ochiq innovatsiya, raqamli ekotizim.Abstract
Ushbu maqolada neft-gaz sanoatida raqamli transformatsiyaning nazariy asoslari keng qamrovda tahlil etiladi. Raqamli transformatsiya tushunchasi, uning bosqichlari va fundamental nazariy modellari — Sanoat 4.0, dinamik imkoniyatlar nazariyasi, resursga asoslangan ko'rinish, texnologiyani qabul qilish modeli va ochiq innovatsiya konsepsiyalari — neft-gaz sohasiga tatbiq etish nuqtai nazaridan ko'rib chiqiladi. Texnologik va institutsional omillar, nazariyaning amaliyot bilan bog'liqligi hamda O'zbekiston neft-gaz sektori uchun nazariy asosning ahamiyati muhokama qilinadi.
References
[1] McKinsey Global Institute. (2023). The Economic Potential of Generative AI: The Next Productivity Frontier. McKinsey & Company. URL: https://www.mckinsey.com/capabilities/mckinsey-digital/our-insights
[2] Westerman G., Tannou M., Bonnet D., Ferraris P., McAfee A. (2012). The Digital Advantage: How digital leaders outperform their peers in every industry. MIT Sloan Management Review & Capgemini Consulting. URL: https://sloanreview.mit.edu/article/how-digital-leaders-outperform-their-peers-in-every-industry/
[3] Westerman G., Bonnet D., McAfee A. (2014). Leading Digital: Turning Technology into Business Transformation. Harvard Business Review Press. Boston. 280 p. URL: https://mitpress.mit.edu/9780262526548/leading-digital/
[4] Schwab K. (2016). The Fourth Industrial Revolution: what it means, how to respond. World Economic Forum. URL: https://www.weforum.org/agenda/2016/01/the-fourth-industrial-revolution-what-it-means-and-how-to-respond/
[5] Teece D.J., Pisano G., Shuen A. (1997). Dynamic capabilities and strategic management. Strategic Management Journal. Vol. 18, No. 7, pp. 509–533. DOI: https://doi.org/10.1002/(SICI)1097-0266(199708)18:7<509::AID-SMJ882>3.0.CO;2-Z
[6] Barney J. (1991). Firm Resources and Sustained Competitive Advantage. Journal of Management. Vol. 17, No. 1, pp. 99–120. DOI: https://doi.org/10.1177/014920639101700108
[7] Davis F.D. (1989). Perceived Usefulness, Perceived Ease of Use, and User Acceptance of Information Technology. MIS Quarterly. Vol. 13, No. 3, pp. 319–340. DOI: https://doi.org/10.2307/249008
[8] Chesbrough H. (2003). A Better Way to Innovate. Harvard Business Review. July 2003. URL: https://hbr.org/2003/07/a-better-way-to-innovate
[9] Gartner Inc. (2024). Glossary: Digital Transformation. Gartner Research. URL: https://www.gartner.com/en/information-technology/glossary/digital-transformation
[10] Deloitte. (2023). Digital Transformation in Oil & Gas. Deloitte Insights. URL: https://www2.deloitte.com/us/en/insights/industry/oil-and-gas/digital-transformation-oil-gas-industry.html
[11] MIT Center for Information Systems Research (CISR). (2023). Digital Business Research. Massachusetts Institute of Technology. URL: https://cisr.mit.edu/research/research-overview/
[12] DiMaggio P.J., Powell W.W. (1983). The Iron Cage Revisited: Institutional Isomorphism and Collective Rationality in Organizations. American Sociological Review. Vol. 48, No. 2, pp. 147–160. DOI: https://doi.org/10.2307/2095101
[13] International Energy Agency (IEA). (2023). Digitalisation and Energy. IEA Publications. Paris. URL: https://www.iea.org/reports/digitalisation-and-energy
[14] O'zbekistonneftgaz MXK. (2024). Rasmiy veb-sayti. URL: https://www.ung.uz
[15] O'zbekiston Energetika vazirligi. (2024). Energetika sohasida raqamlashtirish dasturi. URL: https://www.uzenergo.uz
[16] Khan S.A.R., Razzaq A., Yu Z., Miller S. (2021). Industry 4.0 and circular economy practices: A new era business strategies for environmental sustainability. Business Strategy and the Environment. Vol. 30, Issue 8, pp. 4001–4014. DOI: https://doi.org/10.1016/j.resourpol.2022.102910
[17] Venkatesh V., Morris M.G., Davis G.B., Davis F.D. (2003). User Acceptance of Information Technology: Toward a Unified View. MIS Quarterly. Vol. 27, No. 3, pp. 425–478. DOI: https://doi.org/10.1016/j.techfore.2021.120874
[18] Society of Petroleum Engineers (SPE). (2023). Digital Transformation in the Oil and Gas Industry: State of the Art Review. Oil and Gas Facilities. URL: https://www.spe.org/en/ogf/ogf-article-detail/?art=6743
[19] Smys S., Basar A., Wang H. (2020). Artificial Intelligence and Big Data Analytics for Smart Healthcare. Academic Press. 320 p. DOI: https://doi.org/10.1016/j.energy.2021.120455
[20] World Bank Group. (2023). Digital Transformation of the Energy Sector: A Roadmap. World Bank Publications. Washington D.C. URL: https://www.worldbank.org/en/topic/energy/publication/digital-transformation-of-energy