KICHIK VA OʻRTA BIZNES SUBYEKTLARIDA RAQAMLI TRANSFORMATSIYA BOSHQARUVI: SAMARADORLIKNI BAHOLASH MODELI VA OPTIMALLASHTIRISH MEXANIZMLARI
Abstract
Raqamli transformatsiya kichik va oʻrta biznes uchun raqobatbardoshlik, bozorga chiqish va samaradorlikni oshirishning asosiy omiliga aylanyapti. Jahon amaliyotida raqamlashtirishni kechiktirish yoki notoʻgʻri amalga oshirish — xarajatlarning ortishi, bozor ulushining pasayishi va operatsion xavfning oshishi bilan bogʻliq (OECD, 2021). Shu nuqtayi nazardan, Oʻzbekiston hukumati soʻnggi yillarda davlat xizmatlarini, infratuzilmani va qonunchilik bazasini raqamlashtirishga tez eʼtibor qaratmoqda, bu esa kichik va oʻrta biznes (KOʻB) uchun yangi imkoniyatlar va talablarni yuzaga keltirmoqda.[1] KOB darajasida raqamlashtirishning samaradorligini baholash va boshqarish uchun mos metod va model yetishmaydi; koʻplab korxonalar texnologiyani qabul qilishda, huquqiy tartibga muvofiqlikda, kadrlar tayyorgarligida va moliyalashtirishda qiyinchiliklarga duch kelmoqda. Ushbu ish shu boʻshliqni toʻldirishga qaratilgan.
References
1. OECD. (2021). Kichik va oʻrta biznesning raqamli transformatsiyasi (The digital transformation of SMEs). OECD Publishing.
2. Rogers, E. M. (2003). Innovatsiyalar diffuziyasi (Diffusion of innovations, 5-nashr). Free Press.
3. North, D. C. (1990). Institutlar, institutsional oʻzgarishlar va iqtisodiy samaradorlik (Institutions, institutional change and economic performance). Cambridge University Press.
4. Porter, M. E., & Heppelmann, J. E. (2014). Aqlli va ulangan mahsulotlar raqobatni qanday oʻzgartirmoqda (How smart, connected products are transforming competition). Harvard Business Review, 92(11), 64–88.
5. Brynjolfsson, E., & McAfee, A. (2014). Ikkinchi mashina davri: texnologiyalar zamonida mehnat va taraqqiyot (The second machine age). W. W. Norton & Company.
6. Jahon banki. (2020). Markaziy Osiyoda raqamli iqtisodiyot: imkoniyatlar va muammolar (Digital economy for Central Asia). World Bank Group.
7. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti. (2020). “Raqamli Oʻzbekiston – 2030” strategiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida (PF-6079-son Farmon). Lex.uz.
8. Oʻzbekiston Respublikasi Qonuni. (2022). Elektron tijorat toʻgʻrisida (OʻRQ-792). Lex.uz.
9. Oʻzbekiston Respublikasi Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi. (2023). Raqamli transformatsiya boʻyicha milliy hisobot. Toshkent.
10. Yevropa komissiyasi. (2022). Raqamli iqtisodiyot va jamiyat indeksi (DESI) hisoboti (Digital economy and society index report). Publications Office of the European Union.
