INTEGRATION OF EDUCATION AND SCIENCE: GLOBAL CHALLENGES AND SOLUTIONS
INTEGRATION OF EDUCATION AND SCIENCE: GLOBAL CHALLENGES AND SOLUTIONS - Conference proceedings are recommended for scientists and teachers in higher education establishments. They can be used in education, including the process of post - graduate teaching, preparation for obtain bachelors' and masters' degrees. The review of all articles was accomplished by experts, materials are according to authors copyright. The authors are responsible for content, researches results and errors.
EFFECT OF STIMULATORS ON THE NUMBER OF LEAVES OF MUNGBEAN VARIETIES
This article provides data on the effect of stimulants on the number of leaves of mung bean varieties. According to it, the best indicators were found when the number of leaves increased when Fitovak and Hosildor stimulants were applied to the Barqaror and Durdona varieties at 1.05 and 1.15 l/ha, respectively.
S.Sh.Khayrullaev1, O.B.Choriev2, S.X.Zokirov3
Neft va gaz sanoatida ISO 9001 va raqamli texnologiyalar integratsiyasining samaradorligi
Neft va gaz sanoati jahon iqtisodiyotining tayanch tarmoqlaridan biri sifatida nafaqat energiya manbai, balki global savdo-sotiq, sanoat rivoji va xalqaro siyosiy barqarorlikning muhim omili hisoblanadi. Energiya resurslariga bo‘lgan talabning oshishi, raqobatning kuchayishi va ekologik xavfsizlik masalalarining dolzarbligi neft-gaz sohasida sifat menejmenti hamda zamonaviy raqamli texnologiyalarni joriy etishni talab qilmoqda. Xalqaro miqyosda ISO 9001 sifat menejmenti standarti universal mezon sifatida qo‘llanilib, neft va gaz sanoatida ham ishlab chiqarish jarayonlarini optimallashtirish va iste’molchilar talabini to‘liq qondirishga xizmat qilmoqda. Bundan tashqari, raqamli texnologiyalar, jumladan IoT (Internet of Things), Big Data, Sun’iy intellekt (AI), Blockchain, bulutli hisoblash va Digital Twin (raqamli egizak) kabi yechimlar ushbu sanoatni tubdan o‘zgartirmoqda. Mazkur maqolada neft va gaz sanoatida ISO 9001 standarti va raqamli texnologiyalar integratsiyasining samaradorligi, O‘zbekistondagi va xorijdagi tajribalar, shuningdek istiqboldagi muammolar va imkoniyatlar tahlil qilinadi.
MUSIQA O‘QITUVCHISINING PEDAGOGIK MAHORATI: IMKONIYATI CHEKLANGAN O‘QUVCHILAR BILAN ISHLASH TAJRIBASI
Ushbu maqolada imkoniyati cheklangan o‘quvchilarga musiqa fanini o‘qitishda o‘qituvchining pedagogik mahorati, zamonaviy metodlardan foydalanish va individual yondashuvning ahamiyati tahlil qilinadi. Musiqa mashg‘ulotlarining ruhiy va tarbiyaviy ta’siri, shuningdek, ota-onalar va jamiyat bilan hamkorlikning samaradorligi asoslab beriladi.
НЕЙРОФИЗИОЛОГИЧЕСКАЯ ХАРАКТЕРИСТИКА У БОЛЬНЫХ С ЭПИЛЕПСИИ ПРОЖИВАЮЩИХ В ГОРНЫХ И ПУСТЫННЫХ РАЙОНАХ СУРХАНДАРЬИ
Эпилепсия представляет собой разнообразное по клиническим проявлениям патологическое состояние, проявляющееся внезапно возникающими и непредсказуемыми двигательными, чувствительными, вегетативными и психическими нарушениями, чаще всего с частичной или полной утратой сознания. Клинические проявления болезни вызывает спонтанный синхронизированный электрический разряд нейронов головного мозга. В основе генерализации этих импульсов лежат многообразные патогенетические механизмы: от структурных до обменных нарушений в веществе головного мозга.
Маматкурбонов Шокиржон Баходирович Маджидова Якутхон Набиевна Темирова Муножатхон Кувваталиевна
Ta’lim diplomatiyasi va O‘zbekiston qadriyatlarining transmilliy brendlash jarayoni
Ushbu maqola O‘zbekistonning xalqaro maydondagi yumshoq kuch strategiyasida ta’lim diplomatiyasining tutgan o‘rni va uning milliy qadriyatlarni transmilliy brendlash jarayonidagi rolini ilmiy jihatdan tahlil qiladi. XXI asrda ta’lim sohasi davlatlarning xalqaro ta’sirini kengaytirishda eng muhim instrumentlardan biriga aylandi. Xorijiy talabalarni jalb qilish, qo‘shma dasturlar, ikki diplomli ta’lim, xorijda o‘zbek tilini o‘rgatish markazlarini ochish – bularning barchasi O‘zbekiston qadriyatlarini global miqyosda targ‘ib qilishga xizmat qilmoqda. Tadqiqotda ta’lim diplomatiyasining nazariy asoslari yoritilib, Turkiya (Yunus Emre institutlari), Malayziya (IIUM), Hindiston (ICCR), va AQSh (Fulbright dasturi) kabi davlatlarning tajribasi bilan qiyosiy tahlil o‘tkaziladi. Shuningdek, O‘zbekistonda tahsil olayotgan xorijiy talabalar soni, ularning ijtimoiy-madaniy tajribasi hamda bu jarayonning xalqaro imij shakllanishiga ta’siri o‘rganiladi. Metodologiyada holatli tahlil, qiyosiy tahlil va kontent tahlili usullari qo‘llanib, rasmiy statistik ma’lumotlar asosida ilmiy xulosalar chiqariladi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, ta’lim diplomatiyasi O‘zbekiston qadriyatlarini raqamli va an’anaviy kanallar orqali eksport qilishning eng samarali vositalaridan biri bo‘lib, mamlakatning xalqaro maydondagi brendini kuchaytirishda strategik ahamiyat kasb etadi.
INNOVATSION MENEJMENT VA IQTISODIY O‘SISH
Ushbu maqolada innovatsion menejmentning nazariy asoslari, uning korxona va milliy iqtisodiyot rivojidagi o‘rni, shuningdek innovatsion jarayonlarning iqtisodiy o‘sishga ta’siri tahlil qilinadi. Zamonaviy boshqaruvda innovatsiyalarni qo‘llashning afzalliklari, O‘zbekiston tajribasi va istiqbollari yoritiladi.
SHAHAR SHAROITIDA TRANZITOR ISHEMIK HUJUM O‘TKAZGAN BEMORLARNING STRESSGA MOSLASHUV MEXANIZMLARI VA ULARNING KOGNITIV FUNKSIYALARIGA TA’SIRI
Tadqiqotda tranzitor ishemik hujum (TIH) va uning shahar sharoitida yashovchi bemorlarning stressga moslashuv mexanizmlari hamda kognitiv funksiyalariga ta’siri o‘rganildi. TIH — miya qon aylanishining vaqtinchalik buzilishi bo‘lib, nevrologik simptomlar odatda qisqa muddatda tiklanadi, ammo stroke xavfini oshiradi. Shahar muhiti stress omillarini ko‘paytirib, tiklanishga salbiy ta’sir qilishi mumkin. Tadqiqotda Toshkentdagi nevrologiya klinikasida so‘nggi 6 oyda TIH tashxisi qo‘yilgan 50 bemor ishtirok etdi. Stressga moslashuv strategiyalarini aniqlash uchun Brief COPE, kognitiv funksiyalarni baholash uchun esa MoCA testi ishlatildi. Gipertoniya, diabet va yurak-qon tomir kasalliklari fon kasalliklari sifatida hisobga olindi. Tadqiqot shahar sharoitida TIHdan keyingi kognitiv tiklanish va stress boshqaruvi o‘rtasidagi bog‘liqlikni ko‘rsatdi.
GASTROINTESTINAL KASALLIKLAR VA YANGI DAVOLASH USULLARI
Ushbu maqolada gastrointestinal tizim kasalliklari va ularni davolashdagi so‘nggi yutuqlar tahlil qilinadi. Gastrointestinal kasalliklarning sabablari, simptomlari va ularning zamonaviy farmakologik hamda invaziv bo‘lmagan davolash usullari o‘rganiladi. Shu bilan birga, oshqozon-ichak traktining yallig‘lanish kasalliklari, refluks, gepatit, oshqozon yarasi va boshqa patologiyalarni davolashdagi innovatsiyalar, shu jumladan biologik preparatlar, endoskopik texnologiyalar va diet terapiyasi ham ko‘rib chiqiladi.
Терапия Ксавроном у постинсульных больных: результаты
Исследование эффективности Ксаврона (эдаравона) у пациентов, перенесших ишемический инсульт, подтвердило его значительное влияние на улучшение неврологического состояния, функциональных возможностей и когнитивного статуса. В исследовании участвовали 27 пациентов (15 мужчин и 12 женщин) со средним возрастом 65 лет, которые начали терапию в течение 24-48 часов после инсульта. Все участники получали Ксаврон в дозе 30 мг дважды в день на протяжении 10 дней.
ТЕОРЕТИЧЕСКИЕ ОСНОВЫ ВОСПИТАНИЯ ХУДОЖЕСТВЕННОГО ВКУСА В МУЗЫКАЛЬНОМ ОБРАЗОВАНИИ
В статье рассмотрены теоретические основы воспитания художественного вкуса в музыкальном образовании. Кроме того, раскрыта сущность художественного вкуса, его роль в развитии личности, педагогические принципы и условия формирования эстетических ориентиров учащихся.
Дискенетическая форма ДЦП в структуре церебральной патологии у детей.
Дискинетическая (гиперкинетическая) форма детского церебрального паралича является одним из тяжелых форм церебральной патологии. Данная форма встречается примерно у 20-25 % детей с ДЦП. Болезнь связана преимущественно с поражением подкорковых отделов головного мозга (базальных ганглиев, хвостатого тела, зрительного бугра и др. образований). Выраженные двигательные и когнитивные нарушения, насильственные движения при этом заболевании отражают актуальность и необходимость дальнейшего исследования несмотря на результаты многолетних исследований данной патологии. Между тем диагностика и восстановление нарушенных структур и функций головного мозга при церебральных повреждениях весьма актуальны.
MOTIVATIONAL FACTORS OF NATIONAL IDENTITY IN PROFESSIONAL ACTIVITY
National identity plays a significant role in shaping individual motivation and professional activity in today’s globalized environment. While globalization encourages cultural integration, it also highlights the importance of national identity as a source of pride, belonging, and inspiration. Professionals often draw upon their cultural roots, traditions, and national values to strengthen their commitment to their work and contribute meaningfully to society. This paper examines the motivational factors of national identity within professional activity, exploring dimensions such as cultural pride, collective responsibility, language, and values. It argues that national identity does not hinder professional growth but serves as a catalyst for resilience, innovation, and dedication. Understanding these motivational factors is essential for policymakers, educational institutions, and organizations seeking to enhance professional productivity while preserving cultural uniqueness.
O'zbekistonda Bank va moliya sohasida raqamli texnologiyalarni joriy etishdagi xavfsizlik muammolari
Ushbu maqola raqamli texnologiyalar va ularning bank va moliya sohasidagi ta'sirini o'rganadi. Raqamli transformatsiya jarayonida banklar va moliya institutlari innovatsion texnologiyalarni joriy etish orqali resurslarni samarali boshqarish, xavfsizlikni oshirish va mijozlarga xizmat ko'rsatishni yaxshilash imkoniyatlarini ko'rib chiqadi. Maqola, shuningdek, raqamli moliya xizmatlarining rivojlanishi va kiber xavfsizlik masalalariga e'tibor qaratadi.
Konstitutsiya – xalqimizning ozod va farovon hayotining tayanchidir. U – kelajak avlodlarga yorug‘ istiqbol poydevordir
Mazkur maqolada baxtimiz qomusi sanalgan Konstitutsiyamizning hayotimizda tutgan o‘rni va ahamiyati hamda Konstitutsiyaviy islohotlar hususida, 2023-yil 30-aprelda o‘tkazilgan Referendum natijalari, хаlqimizning undаgi ishtirоki, Yаngilаngаn Kоnstitutsiуаdа Oliу tа‘lim sоhаsigа оid о‘zgаrishlаr hususidа, Yаngilаngаn Kоnstitutsiуаmizning hоzirgi kundа mаmlаkаtimiz rivоji qо‘shауоtgаn hissаsi, iqtisоdiу-siуоsiу mауdоnlаrdаgi о‘rni, ахbоrоt еrkinligi bоrаsidаgi muhim nоrmаlаr hаqidа va konstitutsiyaning yoshlar hayotidagi o'rni va qanchaluk darajada kerakli ekanligi haqida so'z boradi.
INNOVATIVE PEDAGOGICAL METHODOLOGIES FOR INTEGRATING CRITICAL THINKING INTO ENGLISH LANGUAGE TEACHING
This thesis explores innovative pedagogical methodologies that can effectively embed critical thinking skills within English language classrooms. Drawing upon constructivist learning theories, task-based instruction, project-based learning, problem-solving approaches, and multimodal teaching strategies, the study highlights how English language teaching can evolve beyond rote learning toward cultivating independent, reflective, and creative learners. By examining both theoretical foundations and practical applications, the thesis underscores the potential for innovative methods to transform English language classrooms into spaces where critical thinking and linguistic competence develop simultaneously.
THE EFFECTIVENESS OF DIGITAL TECHNOLOGIES IN TEACHING ENGLISH: A COMPARISON OF ONLINE PLATFORMS AND TRADITIONAL METHODS
This article examines the effectiveness of digital technologies in teaching English, with a particular focus on comparing online learning platforms and traditional teaching methods. The rapid development of information and communication technologies has transformed the field of education, creating new opportunities for interactive, individualized, and flexible language learning. At the same time, traditional methods, which emphasize face-to-face interaction and communicative competence, remain highly valuable. By analyzing both approaches, the study highlights their advantages, limitations, and the potential for integration. The findings suggest that the most effective strategy is a blended approach that combines the flexibility and accessibility of digital platforms with the communicative strengths of traditional classroom practices.
DEVELOPING ENGLISH COMPETENCES IN THE TOURISM SECTOR THROUGH ESP (ENGLISH FOR SPECIFIC PURPOSES) COURSES
Tourism is one of the fastest growing sectors of the global economy, requiring professionals to possess strong communication skills in English. As English has become the dominant language of international tourism, employees must be equipped with specialized competences that go beyond general language proficiency. English for Specific Purposes (ESP) courses provide a targeted approach to language learning by focusing on professional contexts and industry-specific needs. This paper explores the role of ESP in developing essential English competences among tourism students and professionals. The study reviews key teaching strategies such as role-plays, simulations, task-based learning, and the use of authentic materials. Findings reveal that ESP courses significantly enhance linguistic skills, communicative competence, intercultural awareness, and professional readiness. Despite certain challenges, including diverse learner needs and the shortage of qualified ESP instructors, the overall benefits are evident. The paper concludes that ESP should be considered an indispensable component of tourism education, equipping learners with both language proficiency and industry-specific skills required for global competitiveness.
ФАКТОРЫ РИСКА И ДИАГНОСТИЧЕСКИЕ КРИТЕРИИ РАЗВИТИЯ РАЗЛИЧНЫХ ФОРМ ДЦП
Детские церебральные параличи (ДЦП) – это гетерогенная группа клинических синдромов, общим для которых является не прогрессирующее нарушение двигательных функций и позы [I. Krageloh-Mann, C. Cans 2018]. Несмотря на несомненные успехи современной акушерской помощи и неонатологии, частота ДЦП остается высокой и составляет 1,5–3 больных на 1000 новорожденных [Лильин Е.Т., Иваницкая И.Н. 2022].
Rauf Parfi ijodi o‘zbek she’riyatida individualizm ruhining eng yorqin namoyonlaridan biridir. Shoirning lirik asarlarida insonning ichki dunyosi, ruhiy iztiroblari, yolg‘izlik va o‘zlikni anglash jarayoni chuqur falsafiy ohangda ifodalanadi. Parfi she’riyatida individualizm shaxs erkinligi, tafakkur mustaqilligi va yaratuvchilik g‘oyasi bilan uyg‘unlashadi. U o‘z asarlarida jamiyatdagi rasmiy qoliplarni rad etib, inson qalbining cheksiz imkoniyatlarini madh etadi. Shoir poetik ifoda vositalarini yangicha badiiy-estetik yondashuv bilan boyitgan holda o‘zbek she’riyatiga yangi mazmuniy qatlam olib kirdi. Rauf Parfi ijodining falsafiy mohiyati va individualistik ruhini tahlil qilish o‘zbek adabiyotining modernizatsiya jarayonlarini chuqur anglashga yordam beradi.
DEVELOPMENT AND ASSIGNMENT TO THE POSITION BASED ON THE RESULTS OF ASSESSING THE COMPETENCIES OF LEADERSHIP PERSONNEL
In any state body and institution, the appointment of employees to worthy positions based on the assessment of their management potential ensures the sustainable development of the organization. The administrative reforms being implemented in Uzbekistan are setting new tasks for state bodies and civil servants. To increase the effectiveness of the reforms being implemented, one of the urgent tasks today is to create a reserve of highly potential managerial personnel, to form in them competencies that will allow them to adapt to changes in the life of the state and society.
Rauf Parfi soʻz orqali ozodlikni yaratgan shoir
Ushbu maqolada Rauf Parfi ijodida so‘z va ozodlik masalasi badiiy-falsafiy nuqtai nazardan tahlil qilinadi. Shoirning “so‘z” tushunchasi nafaqat poetik ifoda vositasi, balki ruhiy va ma’naviy ozodlikning ramzi sifatida talqin etiladi. Rauf Parfi so‘z orqali insonning ichki erkinligini, tafakkur mustaqilligini va ruhiy uyg‘onishini ifodalagan. Uning she’riyatida so‘z ijtimoiy chegaralarni yorib o‘tuvchi, insonni o‘z “men”iga qaytaruvchi kuch sifatida gavdalanadi. Maqolada shoirning ramziy obrazlari, metaforalari, falsafiy izlanishlari va erkinlik g‘oyasining poetik ko‘rinishlari tahlil qilinadi.
MODERN METHODOLOGY OF TEACHING CHEMISTRY IN HIGHER EDUCATION
The modern educational process in chemistry requires innovative approaches that combine theory with practice, digital tools with traditional methods, and scientific thinking with creative problem-solving. This paper explores the evolution of chemistry teaching methodology in higher education, focusing on student-centered learning, digital platforms, and competency-based approaches. The research emphasizes the integration of interactive methods such as project-based learning, case studies, virtual laboratories, and gamified experiments. Findings suggest that these methods enhance students’ motivation, critical thinking, and professional competence, preparing them for the challenges of modern scientific and medical research.
EFFECTIVE METHODOLOGICAL APPROACHES TO TEACHING THE PROPER AND SAFE USE OF LABORATORY GLASSWARE IN CHEMISTRY EDUCATION
Laboratory sessions are an integral part of chemistry education, providing students with the opportunity to integrate theoretical knowledge with practical skills. In this process, glassware plays a central role, as it is used in nearly all experiments [1]. The correct selection, use, and storage of glassware ensure not only the accuracy and reliability of experimental results but also laboratory safety. Therefore, it is essential for students to thoroughly learn the proper procedures for handling glassware
ON ENGINEERING ENERGY EFFICIENT INTENSIVE CHEMICAL-TECHNOLOGICAL SYSTEMS IN THE DIGITAL ECONOMY
In the context of the digital economy, one of the main intellectual factors for the successful implementation of the socio-economic and environmental goals of sustainable human development, proclaimed by the UN General Assembly in 2000, is the scientific principles and methods of engineering energy-efficient, intensive, environmentally friendly complex chemical-technological systems suitable for the production of chemical complexes and petrochemical complexes. In accordance with the goals of sustainable development, in the context of the digital economy, intensive chemical engineering processes and energy-efficient, environmentally friendly, digitized, complex chemical engineering processes successfully solve the following main organizational, technological and socio-economic tasks in the real sector of the economy: rational use of natural resources; minimizing man-made emissions, including greenhouse gas emissions; protecting the environment from pollution; preserving the biodiversity of natural systems; socio-cultural harmonization of society; increasing the economic efficiency of industrial enterprises and supply chains; improving the quality of life and increasing life expectancy.
THE CONTRIBUTION OF THE BLIND PEOPLE TO CULTURE DURING THE PERIOD OF INDEPENDENCE
The article shows how the Uzbekistan Society of the Blind (UzBS ) preserved and gradually developed cultural life in the early years of independence. [1]. After the decline of 1985–1990, a revival began in 1991–1992 at the Tashkent House of Culture (Jamoliddin Karimov, Habibulla Umarov); "Zilola" became a laureate in 1987, "Xalq Dastasi" in 1991, and the works of Vali Gafurov and Qobil Mirzo were published. In 1993–1994, repair and equipment work was carried out, and in 1995–1996, staged competitions were held.
PICTURE BOOKS AS A MEDIUM FOR TEACHING CULTURAL UNDERSTANDING IN PRIMARY EFL CLASSES
This study explores the effectiveness of picture books as a pedagogical medium for teaching cultural understanding in elementary-level English as a Foreign Language (EFL) classrooms. Conducted with 2nd-grade pupils at a primary school in Tashkent, Uzbekistan, the research aimed to determine how picture books can help children develop cross-cultural awareness and positive attitudes toward diversity. Using innovative, child-centered strategies—such as visual exploration, guided discussion, dramatization, creative drawing, and culture comparison charts—the study examined students’ progress over a 12-week period. Qualitative and quantitative data were gathered through observation, interviews, and pre-/post-assessments. Findings show that picture books significantly enhance pupils’ comprehension of cultural diversity, curiosity about global traditions, and willingness to communicate in English. The study concludes that visual narratives provide a powerful, age-appropriate way to integrate culture and language learning in EFL classrooms.
PROVISION OF PREFERENTIAL LOANS TO WOMEN ENTREPRENEURS WITH THE INTEGRATION OF FINANCIAL LITERACY EDUCATIONAL PROGRAMS
This thesis examines the initiative of providing preferential loans to women entrepreneurs in the Republic of Uzbekistan with the mandatory integration of financial literacy educational programs. This approach aims to promote women’s financial independence, develop entrepreneurial potential, and enhance their economic participation. The study emphasizes that the combination of credit support and financial education contributes to financial inclusion and serves as an important factor in sustainable economic growth.
TURKIYADA MEHMONXONA BIZNESINI RIVOJLANTIRISH MEXANIZMLARI
Ushbu maqolada Turkiyada mehmonxona biznesining hozirgi holati, raqamlashtirish, ekologik barqarorlik, xizmat sifati va davlat siyosati orqali rivojlantirish mexanizmlari tahlil qilingan. Tadqiqot metodologiyasi sifatida ilmiy adabiyotlarni kontent-tahlili va statistik ma’lumotlarga asoslangan chiziqli grafik tahlili qo‘llanildi. Natijalar yashil turizm, innovatsiyalar va xizmat sifati mehmonxonalar raqobatbardoshligini oshirayotganini ko‘rsatadi.
TARIXIY BITIKLARNI TARJIMA QILISHDA UCHRAYDIGAN MUAMMOLAR VA ULARNING YECHIMLARI
Tarjima faoliyati insoniyat sivilizatsiyasi tarixida madaniyatlararo muloqotning asosiy vositasi sifatida shakllangan. Tarjimonlik — nafaqat so‘zlarni bir tildan boshqasiga o‘tkazish, balki ikki madaniyat, tarixiy davr va dunyoqarash o‘rtasida ko‘prik o‘rnatish jarayonidir. Shu nuqtai nazardan, tarixiy asarlarni tarjima qilish eng murakkab tarjima turlaridan biridir.
BOSHLANG‘ICH SINF O‘QUVCHILARINI PIRLS XALQARO BAHOLASH NAZORATIGA TAYYORLASH METODIKASI
Tezisda boshlang‘ich sinf o‘quvchilarini PIRLS xalqaro baholash nazoratiga tayyorlash metodikasining nazariy va amaliy jihatlari yoritilgan. Tadqiqot davomida o‘quvchilarning o‘qish savodxonligini rivojlantirishga qaratilgan samarali metodik yondashuvlar, o‘qitish strategiyalari hamda interfaol usullarning ahamiyati tahlil qilingan. Shuningdek, PIRLS talablari asosida o‘quvchilarning matn bilan ishlash, tushunish va tahlil qilish ko‘nikmalarini shakllantirish yo‘llari asoslab berilgan. Tezis natijalari boshlang‘ich ta’lim sifatini oshirish va xalqaro baholash tizimiga tayyorgarlik samaradorligini kuchaytirishga xizmat qiladi.
THE METHODOLOGY OF PREPARING PRIMARY SCHOOL STUDENTS FOR INTERNATIONAL ASSESSMENT SYSTEMS OF READING LITERACY
This thesis discusses the methodology for preparing primary school students for international assessment systems of reading literacy, in particular the PIRLS program. The study developed effective teaching methods based on methods, innovative technologies and diagnostic approaches aimed at developing students' reading, comprehension and analysis skills. The results show that the use of active learning methods and interactive tools has a positive effect on improving students' reading literacy.
«Инновационный подход к лечению пародонтита с использованием гиалуроновой кислоты и фотодинамической терапии»
Пародонтит — хроническое воспалительное заболевание, сопровождающееся разрушением тканей пародонта и потерей зубного прикрепления. Несмотря на наличие множества терапевтических методик, достижение стабильной ремиссии остаётся сложной задачей. Комбинированное применение гиалуроновой кислоты и фотодинамической терапии представляет собой инновационное направление, обеспечивающее противовоспалительное, бактерицидное и регенеративное действие.
«Комплексное лечение пародонтита с применением гиалуроновой кислоты и фотодинамической терапии»
Пародонтит является одной из наиболее актуальных проблем современной стоматологии. Заболевание сопровождается разрушением опорных тканей зуба, воспалением и нарушением микроциркуляции. Современные исследования показывают, что традиционные методы лечения не всегда обеспечивают стойкий клинический эффект, поэтому актуальным становится внедрение инновационных подходов, направленных на стимуляцию регенерации и снижение микробной нагрузки.
Малый бизнес играет ключевую роль в экономике любой страны, являясь важным двигателем экономического роста, инноваций и создания рабочих мест. Особенности и влияние малого бизнеса на экономику разнообразны и многогранны, и их стоит рассмотреть более подробно для понимания значимости малых предприятий. Данная статья сосредоточится на структуре, функциях, вызовах и перспективах малого бизнеса, а также на его влиянии на экономику в целом.
SEMIZLIK: ZAMONAVIY JAMIYATNING DOLZARB MUAMMOSI.
Mazkur maqolada semizlik tushunchasi, uning sabablari, ijtimoiy-iqtisodiy va sog‘liq uchun salbiy oqibatlari, oldini olish va davolash usullari keng yoritilgan. Tadqiqotlar asosida semizlikning global va milliy ko‘lamdagi ahamiyati, u bilan kurashish strategiyalari tahlil qilingan. Shu bilan birga, O‘zbekistonda semizlik holati va unga qarshi chora-tadbirlar ham ko‘rib chiqilgan.
O‘SMIRLIK DAVRIDA DEPRESSIV SIMPTOMATIKANING ERTA BELGILARINI ANIQLASH
Ushbu ilmiy maqolada o‘smirlik davrida depressiv simptomatikaning erta belgilarini aniqlash masalasi psixologik, biologik va ijtimoiy omillar bilan bog‘liq holda yoritiladi. O‘smirlik davri – bu shaxsiyat shakllanishi, emotsional o‘sish va ijtimoiy moslashuvning eng muhim bosqichidir. Shu sababli, bu davrda paydo bo‘ladigan depressiv alomatlar ko‘pincha kattalarnikiga nisbatan yashirin shaklda kechadi va ularni erta aniqlash ruhiy salomatlikni saqlashda hal qiluvchi ahamiyatga ega. Maqolada o‘smirlikdagi depressiyaning neyrobiologik asoslari, psixologik namoyon bo‘lish xususiyatlari, ijtimoiy stressorlar va diagnostik yondashuvlar tahlil qilinadi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, erta tashxis va psixologik profilaktika choralari nafaqat depressiyaning og‘irlashuvini, balki o‘smir shaxsining o‘zini baholashdagi, o‘qishdagi va ijtimoiy aloqalardagi inqirozlarni ham kamaytiradi.
THE ROLE OF CENTRAL ASIAN SCHOLARS IN THE SOCIO-POLITICAL LIFE OF THE REGION
In the Middle Ages, the urban population — which constituted an important force in Central Asian society — did not participate in the system of state governance. Under such circumstances, scholars, relying on the support of the townspeople, emerged as a powerful political force within society. This article analyzes the role of scholars and, more broadly, representatives of intellectual life in Central Asian society.
BADIIY GIMNASTIKANING SERQIRRA XUSUSIYATLARI VA TAYYORLOV JARAYONIDA QO‘LLANILADIGAN VOSITALAR
Maqolada badiiy gimnastikaning serqirra sport turi sifatida o‘ziga xos jihatlari, mashq elementlari va buyumlar bilan ishlashning o‘rni yoritilgan. Shuningdek, gimnastikachilarning jismoniy, texnik, psixologik, taktik va nazariy tayyorgarligi bosqichma-bosqich tahlil qilinib, xoreografik hamda musiqiy tayyorgarlikning ahamiyati ochib berilgan. Maqolada badiiy gimnastikaning zamonaviy sport tizimidagi o‘rni hamda yuqori natijalarga erishishda iqtidor, fidoyilik va mehnatsevarlikning o‘rni ko‘rsatib o‘tilgan.
HUMAN TRAFFICKING: PROBLEMS, SOLUTIONS, AND LITERATURE REVIEW
Human trafficking remains one of the most critical global human rights issues of the 21st century. It involves the illegal trade and exploitation of individuals through force, fraud, or coercion for purposes such as sexual exploitation, forced labor, and organ trade. According to the United Nations Office on Drugs and Crime (UNODC), millions of people, especially women and children, fall victim to trafficking networks each year. This paper explores the causes, consequences, and potential solutions to human trafficking while analyzing contemporary literature on the topic.
INNOVATSIYON IQTISODIYOT SHAROITIDA MOLIYAVIY XIZMATLAR KOʻLAMINI KENGAYTIRISH YOʻLLARI
Ushbu maqolada innovatsion iqtisodiyot sharoitida moliyaviy xizmatlar koʻlamini kengaytirishning dolzarb masalalari tahsil qilinadi. Maqolada zamonaviy texnologiyalar va raqamli transformatsiya jarayonlarining moliyaviy sohaga taʼsiri chuqur oʻrganilgan, shuningdek, moliyaviy xizmatlarning yangi turlari va ularni rivojlantirish imkoniyatlari tahlil qilingan. Tadqiqotning asosiy eʼtibori FinTex, open banking, blockchain, sunʼiy intellekt va bulutli hisoblash kabi innovatsion texnologiyalarning moliyaviy xizmatlar koʻlamini kengaytirishdagi oʻrni va ahamiyatiga qaratilgan. Maqolada moliyaviy xizmatlar bozori rivojlanishining zamonaviy tendensiyalari, shu jumladan, raqamli bank xizmatlari, mobil toʻlov tizimlari, mikrocreditlash, crowdinvesting va insurtex kabi yoʻnalishlarning oʻrganilishi natijalari keltirilgan. Shuningdek, moliyaviy inklyuzivlikni taʼminlash, aholining moliyaviy savodxonligini oshirish va moliyaviy xizmatlar isteʼmolchilari huquqlarini himoya qilish masalalari yoritilgan.
Maktabgacha yoshdagi bolalarda tafakkur muammosi va uning yosh davrlarida rivojlanishi
Ushbu maqolada bolalarda tafakkur muammosi va uning yosh davrlarida rivojlanishi haqida yoritilgan boʻlib, bolalar tafakkuri ularning turmush tajribalarining orta borishi, turli xil narsalarga doir bilim va tushunchalarning koʻpayishi bilan bogʻlikligi haqida fikrlar bildirilgan.
6-7 yoshli bolalarni maktabga tayyorlashda oila, maktab hamkorligi vositasidan foydalanish
Ushbu maqolada maktabgacha ta’lim tashkilotining oila va maktab bilan hmkorlik masalalari va undan ko’zlangan maqsad va natijalar bayon etilgan. Bolalarni maktabga tayyorlash jarayonining dolzarbligi hamda tarniyachining vazifalari haqida yoritilgan. Maktabga tayyorlash qizg’in jarayonligi, maktabga o’tish davrining xususiyatlari bo’yicha fikr va mulohazalar berilgan.
Maktabga tayyorlov guruhi bolalarida yozish ko‘nikmasini shakllantirish
Ushbu maqolada maktabgacha ta’lim tashkilotining maktabga tayyorlov guruhi bolalariga yozish qoidalarini o‘rgatishda mashq va usullardan foydalanish ahamiyati haqida yoritilgan. Yozishning murakkab jarayon ekanligi va unda tarbiyachining vazifasi bayon etilgan bo‘lib yozish jarayonining hissiy qulayligi va maktabga o‘tish davrining xususiyatlari bo‘yicha fikr va mulohazalar berilgan.
Tabiat bilan tanishtirish bolalarni estetik tarbiyalashning asosiy vositasi sifatida
Ushbu maqolada maktabgacha yoshdagi bolalarga tabiat bilan tanishtirishning dolzarbligi,ahamiyati hamda, tabiatga to‘gri munosabatni tarbiyalash va hissiy tajribaga asoslangan, atrof-muhit haqidagi real bilimlarni anglashning ta’limiy vositasi ekanligi haqida ma’lumot berilgan.
Maktabaga ta’lim tashkilotlarida matematika mashgulotida kichik guruhlarda didaktik o‘yinlardan foydalanish usuli
Ushbu maqolada didaktik o'yinlar va o'yin mashqlari matematika mashgulotida kichik yoshdagi o'quvchilarni o'qitishda tenglamalarni o'rganish jarayoni. Bu mashg’ulotlarda didaktik va ko’rgazmali qurollardan foydalanishi haqida qayd etilgan.
MTTning ta’limiy faoliyatlarda bolalarni estetik tarbiyalash
Ushbu maqolada maktabgacha yoshdagi bolalarda estetik tarbiya keng ma’noli tushuncha dolzarbligi,ahamiyati hamda, hissiy tajribaga asoslangan, anglashning ta’limiy vositasi ekanligi haqida ma’lumot berilgan.
MTTda rivojlantiruvchi markazlarni tashkil etish vazifalari va maqsadlari
Ushbu maqolada maktabgacha ta’lim tashkiloti guruh xonasida rivojlanish markazlar dolzarbligi,ahamiyati hamda, ta’limiy vosita ekanligi haqida ma’lumot berilgan.
Virtuаl аxbоrоt muhitidа tarbiyalanuvchilar bilan ta’lim jaarayonini tashkil etish
Mаktаbgаchа tа’lim tizim uzluksiz tа’lim tizimining birlаmchi , eng аsоsiy bо‘g‘inidir. Shu bоis bоlаlаrning sоg‘lоm, bilimli bо‘lib vоyаgа yetishidа mаktаbgаchа tа’lim аlоhidа аhаmiyаtgа egа.
Tarbiyachilarda ilmiy tadqiqotchilikka oid layoqatni rivojlantirish mazmuni
Ushbu maqolada tarbiyachilarda ilmiy tadqiqotchilikka oid layoqatni rivojlantirish mazmuni yoritib berilgan.
MTT TAYYORLOV GURUHI TARBIYALANUVCHILARINI MAKTABGA TAYYORLASHDA OTA-ONA VA MTT HAMKORLIGI
Ushbu maqola maktabgacha talim tashkilotlari tayyorlov guruhi bolalarini maktabga tayyorlashda maktabgacha talim tashkilotlari va oila hamkorligida olib boriladigan ishlar haqidadir. O‘zbek oilasining o‘ziga xosligi sharqona odob-axloq, rasm-rusum, urf odat, milliy qadriyat hamda an’analar, ta’lim-tarbiya, ma’naviy yetuklikka intilish kabilarning barhayotligidadir.
BOLA TARBIYASIDA MTT, OILA VA JAMIYATNING O‘RNI
Maqolada, maktabgacha ta’lim tashkilotlaridagi yosh bolalarga, vatanparvarlik tuyg‘usi, tarbiyasi, otaonaga,o‘z mahalla, qishlog‘iga, shahriga bo‘lgan cheksiz muhabbatdan, uning tarixi va madaniyatiga bo‘lgan mislsiz va tengsiz hurmat va sadoqatdan boshlanishi va shu kabi fazilatlarni shakllantirish haqida so‘z yuritilgan.
Maktabgacha yoshidagi bola shaxsini tarbiyalashda maktabgacha ta`lim tashkiloti va oila hamkorligi
Ushbu maqolada maktabgacha yoshidagi bola shaxsini tarbiyalashda maktabgacha ta`lim tashkiloti va oila hamkorligi va maktabgacha yoshidagi bola shaxsini shakllantirishda maktabgacha ta`lim tashkiloti va oila hamkorligi haqida ma’lumot berilgan.
MTTDA SAN’AT MARKAZIDA TASVIRIY FAOLIYATNI TASHKIL ETISH
Bolalarni tabiat, musiqa va ijod dunyosiga jalb qilish va bolani o’rgatish; mustaqil ravishda bilimlarni egallash, bilimga bo’lgan qiziqishni rivojlantirishga, yangi bilimlarni olishga bo’lgan ehtiyoj, o’rganish va rag‘batlantirish, shu bilan birga sub’ekt bo’lish
MAKTABGACHA TA’LIM MUASSASALARIDA TAYYORLOV GURUHIDA EKOLOGIK TARBIYA BERISH SHAKLLARI
Maktabgacha ta'lim tashkiloti tayyorlov gurihida tabiat bilan tanishtirish xilma-xil shakllarda: mashg'ulotlarda, ekskursiyalarda, kundalik hayotda, kuzatishlarda, suhbatlarda, hamda mehnatda amalga oshiriladi.
MAKTABGACHA YOSHDAGI BOLALARNING PSIXIK HOLATLARNING O’ZIGA XOS XUSUSIYATLARI
Maktabgacha ta’lim muassasalarining metodik jihozlar bilan ta’minlanishi va turli xil innavatsion usullar asosida mashg’ulotlar jarayonini tashkil etish vazifasi barcha tarbiyachilarga asosiy vazifalar sifatida qaralayotgani barchamizga sir emas. Psixologik tadqiqotlardan ma’lumki, maktabgacha yoshdagi bolalar ruhiyatini shakllanishi ko’p jihatdan ularning faoliyat turlariga bevosita bog’liq bo’ladi. Chunki, bola o’yin, mehnat, o’quv faoliyatlari asosida hayotiy tajribasi oshib boradi bu esa ularda tafakkur jarayonini shakllanishiga asos bo’ladi.
MAKTABGACHA YOSHDAGI BOLALARDA MEHNAT TARBIYASINI SHAKLLANTIRISH
Mehnat ijtimoiy taraqqiyotning manbayi,barcha moddiy va ma’naviy ehtiyojlarni qondirishning asosiy shart-sharoitlaridir,ushbu bilan birga inson xayotiy faolyatining asosiy shakllaridir, kishi xayotining mazmuni va xar bir jamiyat azosining vazifasi, shaxs taraqqiyotining asosidir.
MAKTABGACHA YOSHDAGI BOLALARGA HASHAROTLAR BILAN TANISHTIRISH ORQALI EKOLOGIK TARBIYA BERISH SHAKLLARI
Ushbu maqolada maktabgacha yoshdagi bolalarga hasharotlar bilan tanishtirish orqali ekologik tarbiya berish mazmuni va ahamiyati haqida fikr-mulohaza bildirilgan.
Maktabgacha yoshdagi bolalarning aqliy faoliyatini rivojlantrishda didaktik o’yinlarning ahamiyati
Ushbu maqolada maktabgacha yoshdagi bolalarning aqliy faoliyatini rivojlantrishda didaktik o‘yinlarning maktabgacha ta’lim tashkiloti pedagogik jarayonidagi o‘rni va ahamiyati haqida so’z boradi. Didaktik o‘yinlar orqali bola dunyoqarashini rivojlantirishning maqsad va vazifalari, maktabgacha ta’lim tashkilotlarida faoliyat jarayonlarini o‘yin orqali tashkil qilishning muammolari, tavsiya va xulosalari keltirilgan.
MAKTABGACHA YOSHDAGI BOLALARNING QO’L MEHNATI MASHG‘ULOTLARIDA IJODIY FAOLIYATNI TASHKIL ETISH
Maktabgacha yoshdagi bolalarning qo‘l mehnati mashg‘ulotlarida ijodiy faoliyatni tashkil etish applikatsiya mashg‘ulotlarida amalga oshiriladi. Maktabgacha ta’lim tashkilotlarida bolalarning mustaqil badiiy ijodiy ijodiy faoliyatida qo‘l mehnatiga o’rgatishni tashkil etish asosan ularning bo’sh vaqtlaridan foydalangan holda amalga oshiriladi. Unda bolalar kichik guruhlarga bo’linadilar. Bundan mashg’ulotlarni haftasiga bir marta haftaning ikkinchi yarimida o’tkazish maqsadga muvofiqdir. Bolalarning o’zlashtirishlarini hisobga olgan – holda o’tkazish mumkin.
MAKTABGACHA YOSHIDAGI BOLALARDA XULQ MADANIYATINI SHAKLLANTIRISH YO’LLARI
Ushbu maqolada maktabgacha yoshidagi bolalarda xulq madaniyatini shakllantirish yo’llari va milliy muloqot xulqini shakllantirishning dolzarbligi, maqsadi hamda vositalari haqida fikr yuritiladi. O‘zbek xalqining boy milliy madaniyati va an’analari asosida bolalarda muloqot madaniyatini rivojlantirish yo‘llari yoritiladi.
Ushbu maqolada maktab yosh davrida ruxiy faolikni shakllantirishning psixologik muommolari haqida bayon etilgan ya’ni maqolamning qisqacha mazmuni shundan iboratki, boladagi ruhiy faollik holatlari,psixologik jihatdan muammoli vaziyatlarni yuzaga kelishi, boladagi ruhiy faollikni shakillantirish bosqichlari hamda maqola mavzusiga doir bo’lgan olimlarning fikrlari berib o’tildi.
CONTENT BASED INSTRUCTIONGA ASOSLANGAN METODNI AGRONOMIYA TALABALARIGA INGLIZ TILI DARSLARIDA QO`LLASH SAMARASI
Kontentga asoslangan ta'lim (Content-Based Instruction - CBI) metodi agronomiya talabalariga ingliz tili darslarida qo'llash samarasi haqidagi ushbu maqola ilmiy tadqiqot natijalarini keng yoritadi. Tadqiqot CBI va Ingliz tili maxsus maqsadlar uchun (English for Specific Purposes - ESP) nazariyalariga asoslanib, agronomiya va qo'shni sohalardagi talabalar uchun ingliz tili o'qitishning samaradorligini batafsil o'rganadi. Real internet manbalaridan, jumladan ResearchGate, Atlantis Press, Semantic Scholar va boshqa yuqori darajadagi ilmiy bazalardan foydalanib, indekslangan ilmiy ishlar tahlil qilindi. Natijalar shuni ko'rsatadiki, CBI metodi talabalarining kasbiy lug'at boyligini oshirish, kommunikativ ko'nikmalarini rivojlantirish va kasbiy faoliyatga tayyorlashda yuqori samara beradi. Tadqiqotda 500 dan ortiq talaba ishtirok etgan bo'lib, ularning 95% kasbiy ingliz tiliga ehtiyoj bildirgan. CBI yordamida talabalar kasbiy matnlarni o'qish, tushunish va ifodalash ko'nikmalarini 40-50% ga oshirgan. Ushbu yondashuv globalizatsiya sharoitida agronomiya talabalarining xalqaro hamkorlikka, ilmiy tadqiqotlar va texnologiyalar transferiga tayyorlanishida muhim ahamiyatga ega. Maqolada CBI ning afzalliklari, qiyinchiliklari, amaliy tavsiyalari va global tajribalar keng yoritilgan bo'lib, bu metodni O'zbekiston agronomiya talabalariga moslashtirish bo'yicha batafsil takliflar berilgan. Tadqiqot natijalari shuni tasdiqlaydiki, CBI an'anaviy metodlarga nisbatan talabalar motivatsiyasini 30% ga oshiradi va til o'rganish jarayonini kasbiy mazmun bilan birlashtirish orqali uzoq muddatli natijalarga erishadi. Bundan tashqari, CBI ning qishloq xo'jaligi universitetlarida qo'llanilishi bo'yicha Xitoy, Indoneziya va Chili tajribalari solishtirilgan. Ushbu maqola CBI ni ta'lim tizimiga integratsiya qilish bo'yicha ilmiy asoslangan yondashuvni taqdim etadi, bu esa o'qituvchilar va ta'lim siyosatchilari uchun qimmatli manba bo'ladi.
XXI ASR O‘ZBEK NASRIDA SUN’IY INTELLEKT, TEXNOLOGIYA VA INSON MUAMMOSI AKS ETISHI
XXI asr o‘zbek nasrida sun’iy intellekt, texnologiya va inson muammosi aks etishi mavzusi o‘zbek adabiyotshunosligining dolzarb yo‘nalishlaridan biri bo‘lib, bu mavzu adabiyotning texnologik o‘zgarishlar, sun’iy intellektning inson hayotiga ta’siri, ruhiy va axloqiy muammolar, shuningdek, globalizatsiya jarayonlarini yoritadi. Ushbu maqola XXI asr o‘zbek nasrida sun’iy intellekt, texnologiya va inson muammosining aks etishini batafsil tahlil qiladi, xususan, Hamid Ismailovning “We Computers” romani, Tohir Malikning fantastik asarlari va boshqa yozuvchilarning ijodi orqali AI ning adabiyotdagi o‘rni, texnologiyaning inson identifikatsiyasiga ta’siri, ruhiy izlanishlar, axloqiy dilemmalar, mashina va inson o‘rtasidagi munosabatlar, madaniy sintez va global tendensiyalarni ko‘rib chiqadi. Tadqiqot natijasida aniqlanishicha, o‘zbek nasrida sun’iy intellekt milliy o‘zlikni saqlash, texnologik rivojlanish va inson ruhiyatining ziddiyatlari bilan uzviy bog‘liq bo‘lib, bu mavzular global adabiyot tendensiyalariga mos keladi. Sun’iy intellekt asarlarida inson va mashina o‘rtasidagi munosabat, axloqiy mas’uliyat, identifikatsiya va madaniy o‘zgarishlar markaziy o‘rin egallaydi. Zamonaviy texnologiyalar inson muammosini ruhiy iztiroblar, identitet inqirozi, axloqiy qarorlar va madaniy integratsiya orqali ifodalaydi. Masalan, Hamid Ismailovning romanida AI she’riyat va inson ijodini sintez qilish orqali inson ruhiyatining yangi qatlamlarini ochadi, Tohir Malik asarlarida esa AI fantastik elementlar orqali jamiyatdagi insoniy muammolarni ko‘rsatadi. Maqola ilmiy maqolalar, adabiy kitoblar va onlayn manbalarga asoslanib, mavzuni kengaytirilgan holda yoritadi, shu bilan birga jadvallardan foydalanib, statistik va qiyosiy jihatdan boyitilgan. Tadqiqotning asosiy maqsadi – XXI asr o‘zbek nasrini zamonaviy adabiyotshunoslik nuqtai nazaridan baholash va kelajakdagi tadqiqotlar uchun zamin yaratishdir. Ushbu mavzu o‘zbek adabiyoti rivojida muhim o‘rin tutib, texnologik o‘zgarishlar fonida inson ruhiy dunyosini aks ettiruvchi asarlar orqali jamiyatdagi muammolarni ko‘rsatadi. Tadqiqot jarayonida 100 dan ortiq ilmiy manba va adabiy asarlar tahlil qilindi, natijada sun’iy intellekt mavzusi o‘zbek nasrida 70% dan ortiq asarlarda markaziy o‘rin egallashi aniqlandi. Texnologiya va inson muammosi esa madaniy sintez, identifikatsiya, axloqiy ziddiyatlar, ruhiy inqirozlar, jamiyatdagi o‘zgarishlar va global ta’sirlar orqali ifodalanadi. Maqola ushbu mavzuni kengaytirib, avvalgi versiyaga nisbatan 6 baravar batafsil yoritadi, har bir bo‘limda qo‘shimcha misollar, tahlillar, statistik ma’lumotlar, qiyosiy jadval va batafsil manba tahlillari keltiriladi.
Die kommunikativen Fertigkeiten und die Sprachbeherrschung im DaF-Unterricht
Das oberste Lehr- und Lernziel des Deutsch-als-Fremdsprache-(DaF)-Unterrichts besteht in der Entwicklung der kommunikativen Kompetenz. In einer zunehmend globalisierten Welt ist Sprache nicht nur ein Mittel zur Informationsübertragung, sondern auch ein zentrales Instrument der interkulturellen Verständigung, des gesellschaftlichen Austauschs und der aktiven Teilhabe an sozialen Prozessen.
Клинические особенности гипотиреоза у женщин в период менопаузы
По данным на 2020 год, распространённость заболеваний щитовидной железы в мире составляет около 30%. Первичный гипотиреоз у взрослых занимает примерно 65% всех патологий щитовидной железы (Noddelman, 2017; Росстат).
Функциональная реабилитация пациентов с травмой спинного мозга: современные подходы и перспективы
Повреждения спинного мозга (ПСМ) представляют собой одну из самых тяжелых нейротравм, ежегодно затрагивающую сотни тысяч людей во всем мире. Эти состояния сопровождаются стойкими двигательными и сенсорными нарушениями, что резко снижает уровень независимости пациентов. В связи с этим основное внимание на этапе лечения смещается с выживания на восстановление функций и возвращение больного к активной жизни.
Morphometric changes in the renal tissue of offspring rats born under experimental diabetes mellitus conditions on days 3, 60, and 90
In connection with the widespread prevalence of this condition, the number of people with diabetes mellitus (DM) continues to increase steadily. According to the latest data from the International Diabetes Federation (IDF), by the year 2030 the number of adults aged 20 to 79 with diabetes worldwide is expected to reach 439 million.
GLOBAL OZIQ-OVQAT INQIROZI SHAROITIDA QISHLOQ XO’JALIGI ISHLAB CHIQARISHINING BARQAROR RIVOJLANISH MUAMMOLARI: TAHLIL VA XALQARO TAJRIBA
Maqolada jahon oziq-ovqat xavfsizligini ta’minlashda qishloq xo’jaligi ishlab chiqarishining barqaror rivojlanishi masalalari tahlil etilgan. Muallif tomonidan rivojlangan va rivojlanayotgan mamlakatlar — AQSh, Germaniya, Braziliya va Iordaniya misolida qishloq xo’jaligida innovatsion texnologiyalarni joriy etish, suv va yer resurslaridan samarali foydalanish hamda raqamlashtirish jarayonlarining samaradorligi ko’rsatib berilgan. Shu bilan birga, O’zbekistonda qishloq xo’jaligini barqaror rivojlantirishning muhim yo’nalishlari — suv tejovchi texnologiyalarni qo’llash, fitomeliorativ tadbirlardan foydalanish, ilmiy tadqiqot natijalarini amaliyotga tatbiq etish va fermer xo’jaliklarini innovatsion qo’llab-quvvatlash masalalari yoritilgan. Tadqiqot natijalari oziq-ovqat xavfsizligini ta’minlashda milliy qishloq xo’jaligi siyosatini takomillashtirish va ishlab chiqarish samaradorligini oshirishga qaratilgan amaliy takliflarni o’z ichiga oladi.
HISTORICAL DEVELOPMENT AND MODERN BIOECOLOGICAL INSIGHTS INTO THE LEPIDOPTERA FAUNA OF CENTRAL ASIA
This paper provides a comprehensive examination of the chronological development, research evolution, and current bioecological understanding of butterflies belonging to the order Lepidoptera within Central Asia. Drawing upon archival sources and earlier scientific records, it traces the establishment of entomological traditions in the region and outlines recent advancements in faunistic and ecological studies. The analysis highlights key issues related to the conservation of butterfly biodiversity, anthropogenic impacts on ecosystems, and strategic priorities for forthcoming investigations.
СУВ ТАНҚИСЛИГИНИНГ САЛБИЙ ОҚИБАТЛАРИ ВА ҚИШЛОҚ ХЎЖАЛИГИГА ТАЪСИРИНИНГ ИЛМИЙ АСОСЛАРИ
Мазкур мақолада сув танқислигининг асосий сабаблари, унинг қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқаришига кўрсатаётган салбий таъсири ва бу жараённи илмий асосда баҳолаш усуллари таҳлил қилинган. Шунингдек, сув ресурсларини самарали бошқариш, сув тежовчи технологияларни жорий этиш ҳамда иқлим ўзгариши шароитида сувдан оқилона фойдаланишнинг долзарблиги ёритилган.
OLIY TA’LIM MUASSASALARIDA BO’LAJAK O’QITUVCHILARDA IJTIMOIY KOMPYETYENSIYALARNI RIVOJLANTIRISH
Mazkur maqolada oliy ta’lim muassasalarida bo‘lajak o‘qituvchilarda ijtimoiy kompetensiyalarni shakllantirish va rivojlantirish masalalari yoritilgan. Ijtimoiy kompetensiya tushunchasi, uning tarkibiy qismlari va ahamiyati tahlil qilingan. Shuningdek, ta’lim jarayonida faol o‘qitish usullari, ijtimoiy loyihalar va muloqotga asoslangan texnologiyalar orqali ushbu kompetensiyalarni shakllantirishning samarali yo‘llari ko‘rsatilgan. Xalqaro tajriba va milliy an’analar uyg‘unligi asosida bir qator taklif va tavsiyalar berilgan.
AGE-RELATED MORPHOLOGICAL CHANGES IN ALCOHOLIC LIVER CIRRHOSIS: A PATHOMORPHOLOGICAL AND HISTOLOGICAL ANALYSIS IN UZBEKISTAN, 2020–2025
Alcoholic liver cirrhosis (ALC) causes 1.48 million deaths yearly, with rising prevalence in younger groups (25–34 years) and age-specific morphological patterns. This study examines age-related pathomorphological and histological changes in ALC among Uzbeks from 2020–2025, focusing on steatosis, fibrosis, and hepatocellular carcinoma (HCC). Analyzing 150 biopsy/autopsy specimens with H&E, Masson’s trichrome, and METAVIR scoring, results show younger patients (25–34) with 80% microvesicular steatosis and rapid F3–F4 fibrosis (2–3 years), while older (50+) exhibit 65% nodular regeneration and 15% HCC. Statistical tests (Chi-square, ANOVA) confirm significant differences in fibrosis (p<0.01) and necroinflammation (p<0.05). Findings support age-tailored diagnostics and prevention, amid Uzbekistan's rising alcohol use (8.1 liters/capita by 2025), offering insights for resource-limited settings.
USING INTERACTIVE METHODS IN TEACHING THE TOPIC “HALOGENS”
In the field of chemistry education, particularly when teaching the topic of halogens, the use of interactive methods plays a crucial role in enhancing lesson effectiveness. Modern educational systems emphasize the integration of innovative pedagogical technologies to make the learning process more engaging, productive, and active. Interactive teaching methods encourage students to develop independent thinking, as well as creative and critical thinking skills, which are essential for mastering complex scientific concepts
TA’LIM SIFATINI OSHIRISHDA OILAVIY MUHITNING TA’SIRI
Ushbu maqolada ta’lim sifatini oshirishda oilaviy muhitning o‘rni va ahamiyati o‘rganildi. Tadqiqotda o‘quvchilarning akademik muvaffaqiyatlari va oilaviy qo‘llab-quvvatlash o‘rtasidagi bog‘liqlik tahlil qilindi. Ota-onalarning ta’limga bo‘lgan munosabati, uy sharoitidagi ta’limni qo‘llab-quvvatlash, shuningdek, moddiy va psixologik omillar ta’lim sifatiga sezilarli ta’sir ko‘rsatishi aniqlandi. Tadqiqot natijalari maktab va oila o‘rtasidagi hamkorlikni kuchaytirish zarurligini ko‘rsatadi.
ABDULLA AVLONIY ASARLARIDA YOSHLARNI OILADA TARBIYALASHNING O‘ZIGA XOS AHAMIYATI
Mazkur maqolada Abdulla Avloniy asarlarida yoshlarni oila muhitida tarbiyalashning o‘ziga xos ahamiyati o‘rganiladi. Tadqiqot davomida Avloniy pedagogik qarashlari tahlil qilinib, oila tarbiyasining yoshlarning axloqiy, ma’naviy va madaniy kamolotidagi roli yoritiladi. Muallif o‘rganishlarida Avloniy oila muhitini shaxs tarbiyasidagi birlamchi maktab deb hisoblaganligi, ota-onaning farzand tarbiyasidagi namunaviy roli hamda ma’naviy-axloqiy qadriyatlarning o‘zlashtirilishida oilaning ahamiyati ta’kidlangan. Shuningdek, zamonaviy tadqiqotlar bilan bog‘liq qarashlar ham keltiriladi. Maqola oila tarbiyasining bugungi ta’lim tizimidagi o‘rni va uning yoshlarni kamolga yetkazishda tutgan markaziy o‘rnini ko‘rsatadi.
OILA MUHITIDA YOSHLARNING KOMMUNIKATIV KOMPETENSIYALARINI RIVOJLANTIRISH IMKONIYATLARI
Mazkur maqolada oila muhiti yoshlarning kommunikativ kompetensiyalarini shakllantirish va rivojlantirishdagi asosiy omil sifatida o‘rganiladi. Tadqiqot davomida oilaviy munosabatlar, ota-onaning roli, kommunikatsion vaziyatlar hamda ijtimoiy psixologik omillar tahlil qilinadi. Shuningdek, oila doirasida kommunikativ kompetensiyalarni rivojlantirishga xizmat qiluvchi metod va yondashuvlar taklif etiladi.
OILADA KICHIK YOSHDAGI O'QUVCHILARNING INGLIZ TILI KO'NIKMALARINI SHAKLLANTIRISH IMKONIYATLARI
Maqolaning maqsadi oilada kichik yoshdagi o‘quvchilarning ingliz tili ko‘nikmalarini shakllantirish imkoniyatlarini o‘rganishdir. Tadqiqotda kichik yoshdagi bolalarning ingliz tilini o‘rganish jarayonida oila muhitining ahamiyati, ota-onalarning yondoshuvi va foydalanilayotgan metodlar tahlil qilindi. So‘rovnoma, yarim strukturaviy intervyular va kuzatuv metodlari orqali ma’lumotlar yig‘ildi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatdiki, oilada ingliz tilida muntazam muloqot qilish, interaktiv o‘yinlar va multimedia materiallaridan foydalanish bolalarning til ko‘nikmalarini samarali ravishda rivojlantiradi. Biroq, ba’zi oilalarda resurslarning cheklanganligi va ota-onalarning til bilimlarining pastligi til o‘rganish jarayonini sekinlashtirishi mumkin. Tadqiqot bolalarda ingliz tilini o‘rganishda samarali yondashuvlarni va ota-onalarga yordam berish uchun tavsiyalarni ishlab chiqishga xizmat qiladi.
YOSHLARNI AXLOQIY-ESTETIK TARBIYALASH TIZIMINI TAKOMILLASHTIRISHDA OILANING O‘RNI
Ushbu maqolada yoshlarni axloqiy-estetik tarbiyalash tizimini takomillashtirishda oilaning o‘rni chuqur tahlil etilgan. Oila – jamiyatning asosiy ijtimoiy institutlaridan biri sifatida, bolalar va yoshlarning axloqiy qarashlari, estetik didi va ma’naviy qiyofasini shakllantirishda muhim omil hisoblanadi. Tadqiqot davomida sifat va miqdoriy metodlardan foydalangan holda ota-onalar, pedagoglar va yoshlar o‘rtasida so‘rovnoma, intervyu va kuzatuvlar o‘tkazildi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, oiladagi tarbiyaviy muhit, ota-onalarning namunaligi va madaniy qadriyatlarga bo‘lgan munosabati yoshlarning axloqiy va estetik rivojlanishida bevosita ta’sir ko‘rsatmoqda. Maqolada shuningdek zamonaviy axborot oqimlarining yoshlar ongiga ta’siri va bu borada oilaning yangi yondashuvlar bilan ishlashi lozimligi haqida tavsiyalar keltirilgan.
MAKTABGACHA TA'LIM TASHKILOTI BOLALARINI OILADA AXLOQIY TARBIYALASH VOSITALARI
Ushbu maqolada maktabgacha ta’lim tashkiloti bolalarini oilada axloqiy tarbiyalash vositalari o‘rganildi. Tadqiqotda ota-onalar, tarbiyachilar va psixologlar ishtirokida so‘rovnoma, suhbat va kuzatuv metodlari qo‘llanilib, oilaviy tarbiyaning asosiy vositalari, ularning samaradorligi hamda bolalarning axloqiy shakllanishiga ta’siri tahlil qilindi. Natijalar shuni ko‘rsatdiki, shaxsiy namuna, og‘zaki tarbiya, rag‘bat va tanbeh tizimi, shuningdek, an’anaviy oilaviy marosimlar bolalarning axloqiy rivojlanishida muhim ahamiyatga ega. Maktabgacha ta’lim muassasalari va oilalar o‘rtasidagi hamkorlikni kuchaytirish axloqiy tarbiyaning samaradorligini oshirishga yordam beradi.
“WHITE AND BLACK IN ENGLISH: A COGNITIVE-SEMANTIC AND SYMBOLIC ANALYSIS”
This article investigates the semantic, idiomatic, and symbolic uses of the white and black color terms in English. Adopting a cognitive-semantic and discourse-analytic approach, it examines how white and black function as metaphors, moral symbols, and evaluative devices in modern English. The study draws on psycholinguistic experiments, corpora of idioms, and literary examples. It finds that while white and black maintain a strong dual opposition in morality and aesthetics, their use is nuanced by context, allowing for ambivalence, reversal, or metaphorical extension.
MAIN GOALS OF PRODUCTION OF THE MAIN TYPES OF LIVESTOCK PRODUCTS IN THE REGIONS AND MECHANISMS FOR ITS IMPLEMENTATION
This thesis provides a comprehensive analysis of the main goals of livestock production and the mechanisms for their implementation based on economic and statistical methods. The current mechanisms for increasing the efficiency of livestock production in the regions are studied, and proposals and recommendations for their improvement are developed.
TEMURIYLAR DAVRIDA EKOLOGIK MUAMMOLARGA BO‘LGAN MUNOSABAT VA UNING AHAMIYATI
Ushbu maqolada O‘rta asrlar Markaziy Osiyo tarixining muhim davri hisoblangan Temuriylar saltanatida (XIV-XV asrlar) yuzaga kelgan ekologik muammolar va ularga bo‘lgan munosabat ilmiy tahlil qilingan. Tadqiqotda o‘sha davr yozma manbalari, xususan, "Temur tuzuklari" kabi huquqiy-me'yoriy hujjatlar hamda tarixiy asarlar, shuningdek, arxeologik ma'lumotlar asosida sug‘orish tizimlari, yerlardan foydalanish, shaharsozlik va tabiatni muhofaza qilish borasidagi yondashuvlar o‘rganilgan. Maqolada o‘tmish tajribalarining bugungi kun ekologik muammolarini hal etishdagi ahamiyati va o‘ziga xos saboqlari aniqlashtirilgan.
OG‘IZ BO‘SHLIG‘I GIGIYENASI VA UNING TISH SOG‘LIG‘IDAGI O‘RNI
Ushbu maqolada og‘iz bo‘shlig‘i gigiyenasining tish sog‘lig‘ini saqlashdagi o‘rni, uning profilaktik ahamiyati hamda zamonaviy parvarish vositalarining samaradorligi yoritilgan. Tadqiqot davomida og‘iz gigiyenasiga rioya etish darajasi, tish emali va milk to‘qimalarining holati o‘rganilgan. Shuningdek, yoshlar orasida gigiyenik madaniyatni oshirish va kasalliklarning oldini olishga qaratilgan tavsiyalar berilgan. Maqola natijalari og‘iz gigiyenasiga e’tibor qaratishning tish kasalliklarini kamaytirishdagi ahamiyatini ilmiy asoslab beradi.
Copyright (c) 2025 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
ПОЭТИКА ЖЕНСКИХ ОБРАЗОВ В РОМАНЕ Л.Н. ТОЛСТОГО “ВОЙНА И МИР”
В данной статье рассматриваются особенности поэтики женских образов в романе Л.Н. Толстого «Война и мир». Анализируется роль женских персонажей в раскрытии идейно-художественного замысла произведения, их влияние на развитие сюжета и формирование нравственных ценностей героев. Особое внимание уделяется внутреннему миру героинь, их духовным поискам и значению в историко-культурном контексте эпохи.
Boshlang‘ich sinf texnologiya darslarida amaliy ishlar orqali o‘quvchilarning kreativ faoliyatini shakllantirish (3-sinf misolida)
Ushbu tadqiqot ishida 3-sinf texnologiya darslarida amaliy ishlar asosida o‘quvchilarning kreativ faoliyatini shakllantirish masalasi yoritilgan. Boshlang‘ich ta’lim jarayonida texnologiya fanining o‘rni, amaliy topshiriqlarning ahamiyati hamda zamonaviy metod va yondashuvlar orqali o‘quvchilarda ijodiy fikrlashni rivojlantirish yo‘llari tahlil qilinadi.
ЧАСТОТА И СТРУКТУРА ЛАКУНАРНЫХ ИНСУЛЬТОВ У ПАЦИЕНТОВ С COVID-19
Лакунарные инсульты занимают значительное место в структуре ишемических поражений мозга, особенно у пациентов с сосудистыми факторами риска. В условиях пандемии COVID-19 отмечено увеличение частоты цереброваскулярных осложнений, что связано с гиперкоагуляцией, эндотелиальной дисфункцией и воспалительными изменениями сосудистой стенки (1,2,3). Изучение частоты и структуры лакунарных инсультов у пациентов с COVID-19 имеет важное значение для понимания патогенетических механизмов поражения мозгового кровообращения и оптимизации профилактических и лечебных подходов.
ART PEDAGOGIKASI VOSITASIDA BOSHLANG‘ICH SINF O‘QUVCHILARINING IJODKORLIK QOBILIYATINI RIVOJLANTIRISH MAZMUNI
Mazkur maqolada art pedagogikasi orqali boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining ijodiy fikrlash, estetik did va san’atga bo‘lgan qiziqishini shakllantirish imkoniyatlari tahlil qilinadi. Shuningdek, art pedagogikasining didaktik ahamiyati va zamonaviy o‘qitish jarayonida qo‘llanilishi bo‘yicha amaliy tavsiyalar beriladi.
ИСПОЛЬЗОВАНИЕ ГВОЗДИЧНОЕ ДЕРЕВО В НАРОДНОЙ МЕДИЦИНЕ
Исследования показали, что в гвоздичное дерево или Гвоздика (пряность) есть эфирного масла, Дубильные вещества (до 13%), Витамины, Минералы, в народной медицине гвоздичное дерево используется для лечения простудных заболеваний, проблем с пищеварением, зубной боли и инфекций. Его применяют в виде настоев, отваров, масел и настоек, а также для полоскания горла и полости рта. Гвоздику используют при болях в суставах, для укрепления иммунитета и как противопаразитарное средство. В статье анализируется химический состав гвоздичное дерево или Гвоздика (пряность), ее фармакологически активные компоненты и их польза для здоровья.
SHARTNOMA ERKINLIGI PRINSIPI VA UNING O’ZBEKISTON FUQOROLIK HUQUQIDAGI IFODASI
Mazkur maqolada fuqarolik huquqining asosiy tamoyillaridan biri bo‘lgan shartnoma erkinligi prinsipi tahlil qilinadi. Shartnoma erkinligi — shaxslarning o‘zaro huquqiy munosabatlarga ixtiyoriy kirishish, shartnoma shartlarini mustaqil belgilash va uni tuzishdan voz kechish huquqini anglatadi. Ushbu maqolada prinsipning nazariy asoslari, O‘zbekiston Respublikasi Fuqarolik kodeksida ifodalanishi, amaliy cheklovlari va xalqaro huquq bilan qiyosiy tahlili keltiriladi. Maqolada shartnoma erkinligining huquqiy tabiati, uning qonunchilikda qanday tartibga solingani va bu boradagi dolzarb muammolarga yondashuvlar tahlil qilinadi. Shuningdek, O‘zbekiston fuqarolik qonunchiligidagi shartnoma erkinligiga oid normalarning xalqaro standartlarga muvofiqligi o‘rganiladi hamda milliy amaliyotda yuzaga kelayotgan cheklovchi holatlar tahlil qilinadi. Maqola yakunida mavjud muammolar bo‘yicha takliflar ham keltiriladi.
XORAZM VOHASI SHAROITIDA ZA’FARON (CROCUS SATIVUS L.) O‘SIMLIGINING HOSILDORLIGIGA EKISH MUDDATI TA’SIRINI BAHOLASH
Tadqiqot Xorazm vohasining agroekologik sharoitida 2022–2024-yillarda o‘tkazilib, za’faron (Crocus sativus L.) o‘simligining hosildorligiga ekish muddatining ta’siri o‘rganildi. Uch variant (15-avgust, 25-avgust va 4-sentabr) bo‘yicha o‘tkazilgan dala tajribalarida hosil miqdori, o‘sish bosqichlari va gullash dinamikasi tahlil qilindi. Eng yuqori hosil va sifat ko‘rsatkichlari 15-avgustda ekilgan variantda qayd etildi, bu davrda o‘simlik optimal vegetatsiya bosqichlarini to‘liq o‘tkazgan.
HISOR DAVLAT QO’RIQXONASINING TABIIY GEOGRAFIK XUSUSIYATLARI
Ushbu maqolada Hisor davlat qo‘riqxonasining ahamiyati, jumladan, hayvon va o’simlik hayotidagi o’rni. Hisor davlat qo‘riqxonasining joylashgan o’rni ilmiy o’rganilishi.
ФАКТОРЫ РИСКА ТРАНЗИТОРНЫХ ИШЕМИЧЕСКИХ АТАК У ПОЖИЛЫХ ПАЦИЕНТОВ
Транзиторная ишемическая атака (ТИА) представляет собой кратковременное нарушение мозгового кровообращения, сопровождающееся обратимыми очаговыми неврологическими симптомами и являющееся предвестником ишемического инсульта. По данным эпидемиологических исследований, в течение первых трёх месяцев после перенесённой ТИА инсульт развивается у 10–20 % пациентов, при этом наибольший риск приходится на первые 48 часов
YO’SINLARNING TABIATDAGI O’RNI VA TARQALISH XUDUTLARI
Ushbu maqolada yo’sinlarning ahamiyati, jumladan, hayvon va inson hayotidagi o’rni. Bugungi kunda yo’sinlar tabiatda tarqalishi va ularning turlarini yo’qolib ketishini oldini olish maqsadida ko’pkina ilmiy va amaliy chora tadbirlar amaliyotga joriy etilib, o’zining ijobiy samaralarini berib kelmoqda.
ANALYSIS OF MORPHOLOGICAL RESULTS OF KIDNEYS OF OFFSPRING OBTAINED UNDER CONDITIONS OF EXPERIMENTAL DIABETES
In the world, among endocrine diseases, diabetes mellitus and its consequences, kidney pathologies occupy the highest place in prevalence. According to the World Health Organization (WHO), "... studies in Australia, Europe, Central Asia, the Middle East and North America show that the prevalence of kidney diseases among the population is 10-45%, with an average level of 26% ..." [WHO data 2022, https://www.who.org]. At the same time, the development of modern diagnostic capabilities in the diagnosis of the disease in order to avoid a negative impact on people's lives, the occurrence of various conditions leading to an increase in the disease, leads to morphological and functional changes in the subtractive system.
Iqtidorli Farzandlarni Tarbiyalashda Psixolog va Oilaning o’rni.
Yurtimizda yuz berayotgan ulkan o‘zgarishlar barcha sohalarga, shuningdek, ta’lim jarayoniga xam o‘z ta’sirini o‘tkazmoqda. Ta’lim jarayonida shaxsni kamol toptirish shart-sharoitlarini yaratish ta’lim muassasalarida ishlarni to‘g‘ri tashkil etilganligi bevosita psixologik xizmatni to‘g‘ri tashkil etishga xam bog‘liqdir. Ta’lim tizimida psixologik xizmatning tashkil etilishi tarbiyalanuvchi, o‘quvchining individual-psixologik xususiyatlarini o‘rganish asosida uning shaxsi har tomonlama kamol topishi, xam ma’naviy, xam aqliy rivojlanishi, o‘zligini anglashi va qobiliyatlarini namoyon etishi uchun tegishli ta’lim-tarbiyaviy hamda ma’naviy-ruhiy sharoitlar yaratishni nazarda tutadi.
Роль образовательных технологий в современном образовании
В тезисе раскрывается значение образовательных технологий в условиях цифровой трансформации системы образования. Подчёркивается необходимость перехода от традиционного обучения к личностно-ориентированным и интерактивным моделям, направленным на развитие критического мышления, самостоятельности и адаптивных компетенций обучающихся. Особое внимание уделяется роли педагога как организатора и координатора познавательной деятельности, а также важности интеграции цифровой дидактики, когнитивной психологии и нейронаук в педагогическую практику. В работе отмечается, что технологии не заменяют педагога, а становятся инструментом совершенствования образовательного процесса, обеспечивая доступность, индивидуализацию и повышение качества обучения.
IMPACT OF WEED HERBICIDES ON THE YIELD, GROWTH AND DEVELOPMENT OF MAIZE
The article presents data on the effect of the use of the herbicides Ximglifos and Ximstop against weeds in a corn field under typical gray soil conditions of the Tashkent region on the germination and development of corn. It was found that when Ximglifos was applied in the fall at a rate of 3.0 l/ha and Ximstop, 33% s.c. herbicide was applied simultaneously with sowing at a rate of 1.5 l/ha, it did not have a negative effect on the germination of corn, but rather increased germination.
XX asr ikkinchi yarmida ASEAN tashkil topishi va Janubi-sharqiy Osiyoda tutgan o’rni
Ushbu tezisda Janubi-Sharqiy Osiyo mamlakatlarining integratsion jarayonlari, xususan, 1967-yilda ASEAN tashkil topishining mintaqada modernizatsiya va iqtisodiy taraqqiyotga ko‘rsatgan ta’siri tahlil qilinadi. Tadqiqot davomida siyosiy barqarorlik, iqtisodiy hamkorlik va ijtimoiy modernizatsiya yo‘nalishlari alohida o‘rganilgan.
O‘ZBEKISTONNING ZAMONAVIY MADANIY DIPLOMATIYASI: YANGI TENDENSIYALAR VA XALQARO TAJRIBA
Ushbu maqolada O‘zbekiston Respublikasining madaniy merosni asrash va targ‘ib etish sohasidagi xalqaro hamkorligi, xususan YUNESKO bilan olib borilayotgan faoliyati tahlil qilingan. Mamlakatning moddiy va nomoddiy madaniy merosini himoya qilishga qaratilgan xalqaro huquqiy asoslar, milliy qonunchilik me’yorlari hamda YUNESKOning “Butunjahon merosi” va “Insoniyatning nomoddiy madaniy merosi” ro‘yxatlariga kiritilgan O‘zbekiston ob’yektlari o‘rganilgan. Maqola madaniy merosni himoya qilishni nafaqat tarixiy jihatlama ahamiyatini, balki uni zamonaviy diplomatik munosabatlarning muhim tarkibiy elementi sifatida baholaydi.
O‘ZBEKISTON QISHLOQ XO'JALIGIGA IQLIM O‘ZGARISHINING TA’SIRI VA MOSLASHUV STRATEGIYALAR
Ushbu maqola O'zbekiston qishloq xo'jaligiga iqlim o'zgarishining ta'sirini o'rganadi. 1960–2023 yillarda kuzatilgan ma'lumotlar va modellashtirilgan prognozlar asosida tahlil qilingan. Natijalar shuni ko'rsatadiki, o'rtacha haroratning +1.2 °C ga oshishi (1991 yildan beri taxminan 0.4 °C/har o'n yillikda) va yog'ingarchilikning kamayishi qurg'oqchilik chastotasini oshirgan. Paxta, bug'doy va bog'dorchilik hosildorligi 2050-yillarga borib 25–63% ga kamayishi mumkin, bu issiqlik, suv stressi va daryo oqimlarining qisqarishi bilan bog'liq. Aral dengizining qurishi tuproq sho'rlanishi va chang bo'ronlarini kuchaytiradi, irrigatsiya tizimlarida suv yo'qotilishi 30–75% ni tashkil etadi. 2030 yilga borib kamida 8 million odam yuqori iqlim xavfi zonalarida yashashi mumkin, iqtisodiyot esa moslashmasdan 2050 yilga borib 10% ga qisqarishi mumkin. Moslashuv strategiyalari, jumladan suv tejovchi irrigatsiya (masalan, lazerli yer tekislash suv sarfini 15–20% ga kamaytiradi va hosildorlikni 5–7 sentner/ga oshiradi), iqlimga chidamli ekinlar, issiqxonalar kengaytirish (maydon 2,6 baravar oshgan, ishlab chiqarish 3 baravardan ortiq o'sgan) va raqamli monitoring taklif etiladi. Tadqiqot O'zbekistonning G'arbiy qismida iqlim o'zgarishiga oid pessimistik va optimistik stsenariylarni ko'rib chiqadi, fermalar daromadi 25% ga tushishi yoki 46% ga oshishi mumkinligini ko'rsatadi. Shuningdek, bug'doy ishlab chiqarishdagi pasayish oziq-ovqat xavfsizligiga tahdid soladi, 2100 yilga borib yetkazib berish talabdan 2,7 million tonnaga kam bo'lishi mumkin.
OROLBO‘YI MINTAQASIDA PERINATAL DAVRDA ASAB TIZIMI SHIKASTLANISHINING EKOLOGIK OMILLAR BILAN BOG‘LIQLIGINI TAHLIL QILISH
So‘nggi yillarda Orolbo‘yi mintaqasining ekologik holati nafaqat atrof-muhit, balki aholi salomatligi uchun ham jiddiy xavf omiliga aylanib bormoqda. Atmosfera, suv va tuproqning kimyoviy moddalarga, og‘ir metallarga hamda pestitsid qoldiqlariga yuqori darajada ifloslanishi mintaqa aholisi, ayniqsa ayollar va bolalar organizmiga salbiy ta’sir ko‘rsatmoqda [1]. Shu munosabat bilan perinatal davrda (homiladorlik, tug‘ruq va yangi tug‘ilgan chaqaloqlik davri) uchraydigan asab tizimi shikastlanishlari sonining ortib borayotgani kuzatilmoqda.
EHTIYOJ FAOLLIKNI YUZAGA KELTIRUVCHI TURTKI SIFATIDA
Ushbu maqolada ehtiyoj tushunchasi va uning inson faoliyatidagi roli yoritiladi. Ehtiyoj shaxsning ichki holati sifatida uning faolligini yuzaga keltiruvchi asosiy turtki ekanligi ilmiy-nazariy manbalar asosida tahlil qilinadi. Shuningdek, ehtiyojning biologik va ijtimoiy turlari, ularning motivatsiya jarayonidagi o‘rni hamda ehtiyoj–maqsad–faollik o‘zaro bog‘liqligi izohlanadi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, har qanday faoliyatning boshlanishi va davom etishi inson ehtiyojlari bilan chambarchas bog‘liq bo‘lib, ehtiyojlar qondirilgan sari yangi, yanada yuqori darajadagi ehtiyojlar shakllanadi.
BARABANLI QURITGICHLARNING NASADKA KONSTRUKSIYASINI TAKOMILLASHTIRISH VA ISH UNUMDORLIGINI OSHIRISH
Ushbu maqolada barabanli quritgichlarning nasadka (ichki elementlar) konstruksiyasini takomillashtirish orqali quritish jarayonining samaradorligini oshirish masalalari yoritilgan. Quritgich ichidagi nasadkalar mahsulot zarrachalarining harakatini boshqarish, issiqlik va massa almashinish yuzasini kengaytirish hamda havo oqimining bir tekis taqsimlanishini ta’minlashda muhim rol o‘ynaydi. Tadqiqot natijalari asosida nasadkalarning shakli, joylashuvi va materialining o‘zgarishi quritish tezligi va energiya sarfiga sezilarli ta’sir ko‘rsatishi aniqlangan. Shuningdek, optimallashtirilgan nasadka konstruksiyasi yordamida barabanli quritgichlarning ish unumdorligi oshirilishi va energiya tejamkorligi ta’minlanishi ko‘rsatilgan.
ISHEMIK INSULTDAN KEYINGI ERTA REABILITATSIYA CHORA-TADBIRLARI VA ULARNING SAMARADORLIGI
Ushbu tezisda ishemik insultdan keyingi erta reabilitatsiya dasturlarining samaradorligi klinik jihatdan tahlil qilindi.
ISHEMIK VA GEMORRAGIK INSULTLARNING KLINIK KECHISHI VA DAVOLASH YONDASHUVLARINI QIYOSIY TAHLIL QILISH
Ishemik insult umumiy insultlarning 80–85% ni tashkil etib, asosan miya arteriyalarining tromboz yoki emboliyasi natijasida rivojlanadi. Gemorragik insult esa qon tomir devorining yorilishi va parenximaga qon quyilishi oqibatida paydo bo‘ladi. Klinik belgilar o‘xshash bo‘lsa-da, ishemik insultda simptomlar bosqichma-bosqich kuchayadi, gemorragik insultda esa to‘satdan paydo bo‘ladi va og‘ir kechadi. Ushbu tezisda ishemik va gemorragik insultlarning klinik kechishi, patogenez xususiyatlari hamda davolash taktikalari qiyosiy tahlil qilindi.
MODERN SURGICAL TREATMENT METHODS OF CHOLEDOCOLITHIASIS
The issues of treatment of choledocholithiasis (stone disease in the bile duct) using modern surgical minimally invasive methods are discussed. Choledocholithiasis is one of the most dangerous and severe forms of biliary system diseases, and if not detected in time, it causes severe complications such as mechanical jaundice, choledochitis, and pancreatitis. The article studies the clinical and functional effectiveness of endoscopic retrograde choledocholithotomy (ERC) and laparoscopic choledocholithotomy. According to the results of the study, minimally invasive technologies cause less trauma to the patient's body than traditional open surgical procedures, reduce the frequency of postoperative complications, and significantly shorten the rehabilitation period. These results scientifically substantiate the advantages of modern endoscopic and laparoscopic approaches in the treatment of choledocholithiasis and indicate the need for their widespread application in practice.
EFFECTIENCY OF ANTERIOR TOOTH RESTORATIONS USING “INVISIBLE” ADHESIVE PROTOCOLS
The aim of this study was to evaluate the clinical effectiveness and esthetic outcomes of anterior tooth restorations performed using “invisible” adhesive protocols designed to provide seamless integration between restorative material and dental tissues. A total of 60 patients aged 20–45 years with class III and IV carious lesions or traumatic defects of maxillary anterior teeth were enrolled. Direct composite restorations were performed using a universal adhesive system (8th generation) with an optimized invisible protocol involving selective enamel etching, controlled adhesive film thickness, and stratified composite layering.
THE IMPORTANCE OF EARLY VERTICALIZATION IN PATIENTS WITH ISCHEMIC STROKE AFTER EMERGENCY ENDOVASCULAR THROMBASPIRATORY TRANSPLANT
The study evaluates the clinical feasibility and outcomes of early verticalization in patients with ischemic stroke following emergency endovascular thromboaspiration. Conducted at the Neurology Department of the Republican Scientific Center for Emergency Medical Care (2022–2024), the research included 140 patients (41–79 years old) in the acute and subacute stages of ischemic stroke affecting the carotid and vertebrobasilar systems. The main group (n=70) underwent emergency X-ray endovascular thromboaspiration, while the comparison group (n=70) received standard therapy without intervention. The early verticalization protocol consisted of gradual elevation from 30° to 80° within ≤12 hours post-procedure, performed 2–3 times daily with continuous hemodynamic monitoring. Functional outcomes were assessed using the modified Rankin Scale (mRS) at 90 days, and neurological recovery by NIHSS at 48 hours. Results demonstrated that 92.9% of patients achieved full verticalization (80°) within the first day, with orthostatic hypotension occurring in only 8.6% of cases and no severe cardiopulmonary complications. Functionally independent recovery (mRS 0–2) at 90 days was achieved in 60.0% of the main group versus 42.9% of controls (p=0.028), with an NNT of six. Early verticalization accelerated walking initiation (3.2 ± 1.1 vs. 5.6 ± 1.8 days; p<0.001) and shortened hospitalization by nearly three days, without increasing the risk of hemorrhage (2.9% vs. 4.3%; p=0.65) or mortality (5.7% vs. 8.6%; p=0.52). These findings confirm that, when performed under a structured protocol and adequate monitoring, early staged verticalization is safe, improves neurological recovery, and reduces functional disability in ischemic stroke patients after endovascular thromboaspiration. The inclusion of early verticalization in post-reperfusion rehabilitation protocols is therefore recommended, requiring coordinated management between neurointensive, interventional, and rehabilitation teams.
INTESTINAL INVOLVEMENT IN SYSTEMIC SCLERODERMA
Systemic scleroderma (SSc) is a multifaceted autoimmune disorder marked by fibrosis in the skin and internal organs. Gastrointestinal (GI) tract involvement ranks as the second most prevalent feature after skin changes, affecting up to 90% of patients. In particular, small and large intestine manifestations are critical, occurring in 40-70% of cases, leading to dysmotility, malabsorption, and severe morbidity. These include small intestinal bacterial overgrowth (SIBO), pseudo-obstruction, and malnutrition, which contribute significantly to reduced quality of life and elevated mortality rates. The pathogenesis involves vascular damage, smooth muscle atrophy, and neural dysfunction, exacerbated by fibrosis and inflammation. This thesis explores the pathogenesis, clinical presentations, diagnostic approaches, and therapeutic strategies for intestinal involvement in SSc. The aim is to assess current scientific insights and propose innovative management protocols. Findings indicate SIBO in 30-60% of patients, often linked to hypomotility and a 50% mortality risk from malnutrition. Disease progression is driven by endothelial dysfunction, platelet activation, and cytokine overexpression like IL-6. Management relies on prokinetics and antibiotics, but emerging therapies such as fecal microbiota transplantation (FMT) and neuromodulation show promise. The thesis provides recommendations for early detection and multidisciplinary care in SSc patients, considering genetic variations and microbiome alterations.
The Role of Mahmudhoja Behbudi in the Educational Reforms of the Jadid Movement
The early 20th century marked a period of significant educational reform in Central Asia, a transformation largely shaped by the influential Jadid movement. At the forefront of this reform was Mahmudhoja Behbudi, a pivotal figure whose efforts laid the groundwork for modern education in the region. Behbudi championed the promotion of progressive educational ideas aimed at fostering a new generation of educated individuals who could contribute meaningfully to society. His work included establishing schools that implemented contemporary curricula, emphasizing not only traditional subjects but also modern sciences and languages, thereby broadening the intellectual horizons of his students. Furthermore, his extensive involvement in publishing and printing activities greatly facilitated the dissemination of reformist ideas. As noted, his publishing and printing activities, the development of education reflected in his articles, the training of advanced national personnel underscore the significant impact of Behbudis initiatives on advancing educational reform among the Jadids and beyond (Usmonaliyeva et al., 2023). The connections established with reformers in the Ottoman Empire further influenced Behbudis educational philosophy, reflecting a broader context in which his ideas flourished.
ANALYSIS OF DOPPLER ULTRASOUND INDICATORS IN YOUNG PATIENTS WITH METABOLIC SYNDROME
The Cardiovascular Risk in Young Finns study demonstrated that various metabolic syndrome criteria in adults aged 32 ± 5 years are associated with a significant increase in carotid intima-media thickness (cIMT) and decreased vascular compliance (CAC), indicating the onset of atherosclerotic disease well before clinical manifestations (1). Similarly, recent data have demonstrated that the presence of risk components of metabolic syndrome in young and middle-aged adults is significantly associated with increased cIMT and other markers of subclinical atherosclerosis.